Shloka 21

शकुनि (हिरण्मय-पक्षी) उपदेशः — Vighasāśin and the Difficulty of Gārhasthya

Devanagari script

तप: श्रेष्ठ प्रजानां हि मूलमेतन्न संशय: । कुटुम्बविधिनानेन यस्मिन्‌ सर्व प्रतिष्ठितम्‌,तपस्या श्रेष्ठ कर्म है। इसमें संदेह नहीं कि यही प्रजावर्गका मूल कारण है। परंतु गा्स्थ्यविधायक शास्त्रके अनुसार इस गार्हस्थ्य-धर्ममें ही सारी तपस्या प्रतिष्ठित है

Translation

التقشّف والزهد (تابَس) هو الأسمى للناس؛ فهو أصلهم، ولا شكّ في ذلك. ووفق نظام دارما ربّ الأسرة (دارما الغِرْهَسْثيا)، فإنّ كلّ التقشّف قائمٌ في هذا الواجب المنزلي نفسه؛ فالتقشّف أرفع الأعمال.

Word by Word

तपःausterity, penance

श्रेष्ठम्best, supreme

प्रजानाम्of creatures/subjects/people

हिindeed, for

मूलम्root, source

एतत्this

नnot

संशयःdoubt

कुटुम्ब-विधिनाby/according to the household rule (householder’s ordinance)

अनेनby this, through this

यस्मिन्in which

सर्वम्all, everything

प्रतिष्ठितम्established, founded, resting

Speaker

अजुन उवाच

Character Dynamics

Dharma Sankata (Moral Dilemma)

War Context

Verse Rasa (Emotional Essence)

Philosophical Teaching

Political Layer

Geographic Context

Meter (Chandas)

Sandhi Notes