Shloka 40
Jaitrya-nimitta: Signs of Prospective Victory and the Priority of Conciliation (जयलक्षण-निमित्त तथा सान्त्व-प्रधान नीति)
Devanagari script
विश्वासं चात्र गच्छन्ति सर्वभूतानि भारत । विश्वस्त: शक््यते भोक्तुं यथाकाममुपस्थित:,भरतनन्दन! उसके ऊपर सब प्राणी विश्वास करने लगते हैं। विश्वासपात्र हो जानेपर वह सबके निकट रहकर इच्छानुसार सारे राष्ट्रका उपभोग कर सकता है
Translation
قال بهيشما: «يا سليل بهاراتا! إن جميع الكائنات ستؤول إلى الثقة به. فإذا صار موضعَ ثقة، استطاع أن يكون قريبًا من الجميع، وأن يتولى أمر المملكة ويتمتع بخيراتها على ما يشاء.»
Word by Word
विश्वासम्trust, confidence
विश्वासम्:
Karma
TypeNoun
Rootविश्वास
FormMasculine, Accusative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
अत्रhere, in this matter
अत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअत्र
गच्छन्तिgo, come to (i.e., place trust)
गच्छन्ति:
TypeVerb
Rootगम्
FormPresent (Lat), Third, Plural, Parasmaipada
सर्वभूतानिall beings/creatures
सर्वभूतानि:
Karta
TypeNoun
Rootसर्वभूत
FormNeuter, Nominative, Plural
भारतO Bharata
भारत:
TypeNoun
Rootभारत
FormMasculine, Vocative, Singular
विश्वस्तःtrusted; one in whom trust is placed
विश्वस्तः:
Karta
TypeAdjective
Rootविश्वस्त
FormMasculine, Nominative, Singular
शक्यतेis able; can be done/possible
शक्यते:
TypeVerb
Rootशक्
FormPresent (Lat), Third, Singular, Passive (Karmani)
भोक्तुम्to enjoy, to partake
भोक्तुम्:
TypeVerb
Rootभुज्
FormInfinitive (Tumun)
यथाकामम्as desired; at will
यथाकामम्:
TypeIndeclinable
Rootयथा + काम
उपस्थितःpresent; staying near/at hand
उपस्थितः:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootउपस्थित
FormMasculine, Nominative, Singular
भरतनन्दनO delight of Bharata (descendant of Bharata)
भरतनन्दन:
TypeNoun
Rootभरत-नन्दन
FormMasculine, Vocative, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes