Shloka 15
ऋषिसमागमः — युधिष्ठिरस्य शोकवर्णनम्
Sage Assembly and Yudhiṣṭhira’s Articulation of Grief
सौभद्रं द्रौपदेयांश्व घातयित्वा सुतान् प्रियान् । जयो5डयमजयाकारो भगवन् प्रतिभाति मे,भगवन्! सुभद्राकुमार अभिमन्यु तथा द्रौपदीके प्यारे पुत्रोंकी मरवाकर मिली हुई यह विजय भी मुझे पराजय-सी ही जान पड़ती है
saubhadraṁ draupadeyāṁś ca ghātayitvā sutān priyān | jayo 'yam ajayākāro bhagavan pratibhāti me ||
قال يودهيشثيرا: «يا أيها المبجَّل، بعد أن تسببتُ في مقتل ساوبهادرا (أبهيمانيو) وأبناء دروبادي—أبنائي الأحبة—تبدو لي هذه الغلبة في صورة الهزيمة نفسها. إن مُلكًا يُنال بمثل هذا الثمن يبدو أجوفَ أخلاقيًّا في ميزان الدارما، لأنه ملطَّخ بفقدان أعزّ الناس.»
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
A triumph gained through catastrophic loss and adharma-like suffering can feel indistinguishable from defeat; true victory must be weighed against dharma, responsibility, and the human cost.
In the immediate aftermath of the Kurukṣetra war, Yudhiṣṭhira laments that the Pandavas’ success is overshadowed by the deaths of Abhimanyu and Draupadī’s sons, making the achieved kingship feel bitter and morally burdensome.