Gadā-yuddhe Bhīma–Duryodhanayoḥ Tumulaḥ Saṃprahāraḥ
Mace-duel’s intense exchange
भीमसेन: पुनः क्रुद्धों दुर्योधनमुवाच ह । शिखरयुक्त कैलास पर्वतके समान गदा उठाये दुर्योधनको खड़ा देख भीमसेन पुनः कुपित हो उससे इस प्रकार बोले--
sañjaya uvāca | bhīmasenaḥ punaḥ kruddho duryodhanam uvāca ha | śikhara-yukta-kailāsa-parvata-samaṃ gadām utthāya duryodhanaṃ sthitaṃ dṛṣṭvā bhīmasenaḥ punaḥ kupito ’sau tathā vacanam abravīt— |
قال سنجيا: إن بهيماسينا، وقد اشتعل غضبُه مرةً أخرى، خاطبَ دوريودانا. فلما رأى دوريودانا واقفاً ثابتاً، رافعاً هراوته—كجبل كايلاسا المتوَّج بالقمم—تأجّج سخطُ بهيما من جديد، وقال له بهذه الكلمات. ويُبرز المشهد كيف تُصلِّب الكبرياءُ والحنقُ عزائمَ المتبارزين، دافعةً المبارزة نحو ذروةٍ حاسمةٍ مثقلةٍ بالدلالة الأخلاقية.
संजय उवाच
The verse highlights how anger and pride intensify conflict and narrow moral vision. Even within a kshatriya duel framed by duty, unchecked wrath becomes a force that drives escalation and makes the ethical stakes of victory and defeat sharper.
Sanjaya describes Bhima seeing Duryodhana standing with his mace raised, compared to peak-crowned Mount Kailasa. Provoked by this formidable stance, Bhima becomes angry again and begins to address Duryodhana, setting up the next exchange in their climactic mace-fight.