Shloka 25
Sārasvata–Dadhīca Upākhyāna at Sarasvatī Tīrtha
Balarāma’s Pilgrimage Context
Devanagari script
उत्पपाताश्रमात् तस्मादन्तरिक्षं विशाम्पते । जिज्ञासार्थ तदा भिक्षोर्जैगीषव्यस्य देवल:,प्रजानाथ! ऐसा विचार करते हुए वे मन्त्रशास्त्रके पारंगत विद्वान् मुनि उस आश्रमसे आकाशकी ओर उड़ चले। उस समय भिक्षु जैगीषव्यकी परीक्षा लेनेके लिये उन्होंने ऐसा किया
Translation
يا ربّ الرعيّة، وثب من ذلك الأشرم إلى الفضاء. وقد فعل ديفالا ذلك حينئذٍ استعلامًا واختبارًا للمتسوّل الزاهد جايغيشافيا.
Word by Word
उत्पपातleapt up / sprang up
उत्पपात:
Karta
TypeVerb
Rootउत्-√पत्
FormPerfect (Paroksha), 3rd, Singular, Parasmaipada
आश्रमात्from the hermitage
आश्रमात्:
Apadana
TypeNoun
Rootआश्रम
FormMasculine, Ablative, Singular
तस्मात्from that
तस्मात्:
Apadana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Ablative, Singular
अन्तरिक्षम्the sky / mid-air
अन्तरिक्षम्:
Karma
TypeNoun
Rootअन्तरिक्ष
FormNeuter, Accusative, Singular
विशाम्of the people
विशाम्:
Sambandha
TypeNoun
Rootविश्
FormFeminine, Genitive, Plural
पतेO lord
पते:
Sambodhana
TypeNoun
Rootपति
FormMasculine, Vocative, Singular
जिज्ञासा-अर्थम्for the purpose of testing/inquiring
जिज्ञासा-अर्थम्:
Prayojana
TypeNoun
Rootजिज्ञासा + अर्थ
FormMasculine, Accusative, Singular
तदाthen
तदा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतदा
भिक्षोःof the mendicant
भिक्षोः:
Sambandha
TypeNoun
Rootभिक्षु
FormMasculine, Genitive, Singular
जैगीषव्यस्यof Jaigīṣavya
जैगीषव्यस्य:
Sambandha
TypeProperNoun
Rootजैगीषव्य
FormMasculine, Genitive, Singular
देवलःDevala (the sage)
देवलः:
Karta
TypeProperNoun
Rootदेवल
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes