Previous Verse
Next Verse

Shloka 41

Sarasvatī-Śāpavimokṣa, Rākṣasa-Mokṣa, and Aruṇā-Tīrtha

Indra–Namuci Expiation

इस प्रकार श्रीमहाभारत शल्यपर्वके अन्तर्गत गदापव॑नमें बलदेवजीकी तीर्थयात्राके प्रसंगमें सारस्वतोपाख्यानविषयक इकतालीसवाँ अध्याय पूरा हुआ

evaṁ vasiṣṭhāpavāhaḥ loke khyāto janādhipa nareśvara | iti sa sthānaṁ jagati vasiṣṭhāpavāha-nāmnā vikhyātaṁ abhavat | vasiṣṭaṁ bahāpayitvā saritāṁ śreṣṭhā sarasvatī punaḥ svapūrva-mārgeṇaiva vahantī babhūva |

قال فايشامبايانا: «يا حاكمَ الناس، لقد اشتهر ذلك الموضع في العالم باسم فَسِشْثَاپَواهَا. وبعد أن جُعِلَ فَسِشْثَةُ يُحمَلُ مع التيار، عادت سَرَسْوَتِي—وهي أَفْضَلُ الأنهار—فجرت مرةً أخرى في مجراها الأول».

एवम्thus
एवम्:
TypeIndeclinable
Rootएवम्
वसिष्ठापवाहःthe (place/stream) called Vasiṣṭhāpavāha
वसिष्ठापवाहः:
Karta
TypeNoun
Rootवसिष्ठापवाह
FormMasculine, Nominative, Singular
लोकेin the world
लोके:
Adhikarana
TypeNoun
Rootलोक
FormMasculine, Locative, Singular
ख्यातःknown, renowned
ख्यातः:
TypeVerb
Rootख्या
FormMasculine, Nominative, Singular, kta (past passive participle)
जनाधिपO ruler of people
जनाधिप:
TypeNoun
Rootजनाधिप
FormMasculine, Vocative, Singular
नरेश्वरO lord of men
नरेश्वर:
TypeNoun
Rootनरेश्वर
FormMasculine, Vocative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
V
Vasiṣṭha
S
Sarasvatī (river)
V
Vasiṣṭhāpavāha (tīrtha/place)

Educational Q&A

Sacred places gain enduring authority through remembered encounters with sages; the narrative frames tīrthas as moral-spiritual landmarks where past events become guides for later generations.

A site becomes famous as ‘Vasiṣṭhāpavāha’ because of an episode in which Vasiṣṭha is ‘carried away’; afterward the river Sarasvatī resumes her earlier course, marking the conclusion of that sacred incident.