Shloka 70
Bhīma–Duryodhana Gadāyuddha Saṃkalpa
Resolve for the Mace Duel
न मे समर्था: सर्वे वै योद्धुं न््यायेन केचन । न युक्तमात्मना वक्तुमेवं गर्वोद्धतं वच: । अथवा सफल होतत् करिष्ये भवतां पुर:,“तुम सभी लोग अथवा तुममेंसे कोई भी मेरे साथ न्यायपूर्वक युद्ध करनेमें समर्थ नहीं हो। मुझे स्वयं ही अपने विषयमें इस प्रकार गर्वसे उद्धत वचन नहीं कहना चाहिये, तथापि कहना पड़ा है अथवा कहनेकी क्या आवश्यकता? मैं तुम्हारे सामने ही यह सब सफल कर दिखाऊँगा
na me samarthāḥ sarve vai yoddhuṃ nyāyena kecana | na yuktam ātmanā vaktum evaṃ garvoddhataṃ vacaḥ | athavā saphala etat kariṣye bhavatāṃ puraḥ ||
قال سَنجايا: «ليس أنتم جميعًا فحسب—بل ولا واحدٌ منكم—يملك القدرة على مقاتلتي قتالًا منصفًا. لا يليق بي أن أتحدث عن نفسي بكلامٍ متبجّحٍ موقدٍ بالكِبر؛ ومع ذلك فقد قيل. بل ما الحاجة إلى القول أصلًا؟ أمام أعينكم سأجعل هذا الادعاء حقيقة.»
संजय उवाच
Educational Q&A
Even in war, speech is ethically regulated: self-praise and prideful boasting are considered improper, and true worth should be demonstrated through action rather than inflated words—especially when invoking 'nyāya' (fairness) as a standard.
A warrior’s challenge is being reported by Sañjaya: he claims that none of the opponents can fight him fairly, then immediately reflects that such boastful self-reference is unfitting, and concludes that he will prove his claim directly before them.