Shloka 11

श्रुत्वा निनादं त्वथ कौरवाणां हर्षाद्‌ विमुक्ते सह शड्खशब्दै: | सेनापति: पाण्डवसृज्जयानां पाञ्चालपुत्रो ममृषे न कोपात्‌,शंखध्वनिके साथ कौरवोंका वह हर्षनाद सुनकर पाण्डवों और सूंजयोंके सेनापति पांचालराजकुमार धृष्टद्युम्न क्रोधपूर्वक उसे सहन न कर सके

sañjaya uvāca |

śrutvā ninādaṃ tv atha kauravāṇāṃ harṣād vimukte saha śaṅkhaśabdaiḥ |

senāpatiḥ pāṇḍavasṛñjayānāṃ pāñcālaputro mamṛṣe na kopāt ||

قال سنجيا: ولمّا سمع هديرَ الابتهاج عند الكورڤا، المنطلقَ مع صخبِ أصدافهم، لم يستطع دْهريشتاديومنَ—أميرَ بانچالا وقائدَ جيش الباندافا والسِرِنْجَيا—أن يحتمله؛ فهاج غضبُه واندفع إلى الردّ.

श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Karma
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formक्त्वा (absolutive/gerund), कर्तरि
निनादम्roar, loud sound
निनादम्:
Karma
TypeNoun
Rootनिनाद (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
अथthen/now
अथ:
TypeIndeclinable
Rootअथ
कौरवाणाम्of the Kauravas
कौरवाणाम्:
TypeNoun
Rootकौरव (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Genitive, Plural
हर्षात्from/through joy (out of delight)
हर्षात्:
Apadana
TypeNoun
Rootहर्ष (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Ablative, Singular
विमुक्तेwhen released/let loose
विमुक्ते:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootविमुक्त (वि+मुच्, कृदन्त-प्रातिपदिक)
FormNeuter, Locative, Singular
सहtogether with
सह:
TypeIndeclinable
Rootसह
शङ्खशब्दैःwith sounds of conches
शङ्खशब्दैः:
Karana
TypeNoun
Rootशङ्खशब्द (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental, Plural
सेनापतिःthe commander-in-chief
सेनापतिः:
Karta
TypeNoun
Rootसेनापति (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
पाण्डवसृञ्जयानाम्of the Pandavas and the Srinjayas
पाण्डवसृञ्जयानाम्:
TypeNoun
Rootपाण्डवसृञ्जय (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Genitive, Plural
पाञ्चालपुत्रःthe son of the Panchala (king)
पाञ्चालपुत्रः:
Karta
TypeNoun
Rootपाञ्चालपुत्र (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
ममृषेendured/tolerated
ममृषे:
TypeVerb
Rootमृष् (धातु)
FormPerfect (लिट्), 3rd, Singular, Parasmaipada
not
:
TypeIndeclinable
Root
कोपात्from anger (out of wrath)
कोपात्:
Apadana
TypeNoun
Rootकोप (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Ablative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
K
Kauravas
P
Pāṇḍavas
S
Sṛñjayas
D
Dhṛṣṭadyumna (Pāñcāla prince)
C
Conch (śaṅkha)

Educational Q&A

The verse underscores how external provocations—victory-cries and martial signals—can inflame anger and pride, especially in war. It implicitly warns that leaders must recognize how quickly emotions can drive escalation, even when duty (kṣatriya-dharma) demands action.

Sañjaya reports that the Kauravas raise an exultant roar along with conch blasts. Hearing this, Dhṛṣṭadyumna, the commander of the Pāṇḍava–Sṛñjaya forces, cannot tolerate the taunting sound and is provoked into wrath, preparing to respond on the battlefield.