Shloka 62
Śalya–Bhīma Gadā-saṃnipāta and Śalya’s Bāṇa-jāla against Yudhiṣṭhira
Book 9, Chapter 11
पपाताभिमुखो दीनो मद्रराजस्त्वपाक्रमत् | इससे सारथिका मर्मस्थल विदीर्ण हो गया और वह मुहसे रक्त वमन करता हुआ दीन एवं भयभीतचित्त होकर शल्यके सामने ही रथसे नीचे गिर पड़ा। फिर तो मद्रराज शल्य वहाँसे पीछे हट गये ।। ६१ $ ।। कृतप्रतिकृतं दृष्टवा शल्यो विस्मितमानस:
papātābhimukho dīno madrarājas tv apākramat | kṛtapratikṛtaṃ dṛṣṭvā śalyo vismitamānasaḥ |
قال سنجيا: سقط المحارب البائس وهو مواجهٌ للأمام، بينما انسحب ملكُ مَدْرَة، شاليا. ولمّا رأى أن الضربة المضادّة قد أوفت القصاص تمامًا، استولى العجب على قلب شاليا—حادثةٌ تُبرز كيف أنّ اقتصاد الحرب الوحشي يجعل العنف يُنجب جزاءً عاجلًا، وحتى المقاتلين المجرَّبين قد يرتدّون حين تعود عواقب أفعالهم عليهم.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the immediacy of consequence in warfare: an act is met by a counter-act (kṛta-pratikṛtam). Even a powerful warrior like Śalya can be shaken when retaliation lands, pointing to the ethical weight and inevitability of retribution in adharma-saturated conflict.
Sañjaya reports that a warrior collapses while Śalya, the king of Madra, withdraws. Śalya then observes that the retaliatory strike has been completed and is astonished, marking a brief pause of shock amid the ongoing battle.