Shloka 543

शल्यपर्वणि प्रथमाध्यायः — Karṇa-vadha-anantaraṃ Śalya-niyogaḥ, Saṃjayasya Dhṛtarāṣṭra-nivedanam

Devanagari script

अवैक्षत्‌ संजयो दीनं रोदमानं भृशातुरम्‌ | शत्रुओंको संताप देनेवाले नरेश! तदनन्तर होशमें आकर अत्यन्त आतुर हो दीनभावसे विलाप करते हुए राजा धृतराष्ट्रकी ओर संजयने देखा

Transliteration

avaiṣat sañjayo dīnaṃ rodamānaṃ bhṛśāturam |

Translation

قال فايشَمبايانا: ثم نظر سنجيا إلى الملك دِهريتاراشترا، وقد عاد إليه وعيُه، فإذا هو غارقٌ في لوعةٍ شديدة، يبكي ويندب في كربٍ عظيم. ويُبرز هذا المشهد الثقلَ الأخلاقيَّ لعواقب الحرب: فحتى الملك، المقيَّد بالتعلّق وباختياراتٍ سابقة، يُساق إلى حزنٍ عاجز حين تنضج ثمارُ الصراع.

Word by Word

• अवैक्षत्: saw, looked at
• अवैक्षत्: Karta
• Type: Verb
• Root: अव-ईक्ष्
• Form: लङ् (Imperfect), 3, Singular, Parasmaipada

• संजयः: Sanjaya
• संजयः: Karta
• Type: Noun
• Root: संजय
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• दीनम्: wretched, dejected
• दीनम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: दीन
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• रोदमानम्: weeping
• रोदमानम्: Karma
• Type: Verb
• Root: रुद्
• Form: शतृ (Present active participle), Masculine, Accusative, Singular

• भृशातुरम्: exceedingly distressed
• भृशातुरम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: भृश-आतुर
• Form: Masculine, Accusative, Singular

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Characters & Entities

• Vaiśampāyana
• Sañjaya
• Dhṛtarāṣṭra