Shloka 90
Sauptika Parva, Adhyaya 8 — Dhṛṣṭadyumna-vadha and the Camp’s Nocturnal Rout
विमुक्तकेशाश्षाप्यन्ये नाभ्यजानन् परस्परम् । उत्पतन्तो5पतन_ श्रान्ता: केचित् तत्रा भ्रमंस्तदा,दूसरे बहुत-से योद्धा बाल बिखेरे हुए भागते थे। उस दशामें वे एक-दूसरेको पहचान नहीं पाते थे। कोई उछलते हुए भागते और थककर गिर जाते थे तथा कोई उसी स्थानपर चक्कर काटते रहते थे
vimuktakeśāś cāpy anye nābhyajānann parasparam | utpatanto 'patan śrāntāḥ kecit tatrā bhramaṃs tadā ||
قال سنجيا: وآخرون أيضًا، وقد انحلّت شعورهم من شدة الفزع، لم يعودوا يميّزون بعضهم بعضًا. فمنهم من حاول الفرار فقفز ثم سقط من الإعياء، ومنهم من ظلّ في الموضع نفسه يدور هائمًا في اضطراب.
संजय उवाच
Educational Q&A
War’s violence culminates in moral and psychological collapse: fear and exhaustion erase discernment and even basic recognition of one’s own companions, illustrating the dehumanizing consequences of adharma-driven conflict.
Sanjaya describes the battlefield aftermath: warriors, hair dishevelled, flee in terror; they cannot identify one another, some run and collapse from fatigue, while others stagger and circle about in confusion.