Shloka 72
Sauptika Parva, Adhyaya 8 — Dhṛṣṭadyumna-vadha and the Camp’s Nocturnal Rout
स्वप्ले सुप्तान्नयन्तीं तां रात्रिष्वन्यासु मारिष | ददृशुर्यो धमुख्यास्ते घ्नन्तं द्रौणिं च सर्वदा,माननीय नरेश! मुख्य-मुख्य योद्धा अन्य रात्रियोंमें भी सपनेमें उस कालरात्रिको देखते थे। राजन! वह सदा नाना प्रकारके केशरहित प्रेतोंको अपने पाशोंमें बाँधकर लिये जाती दिखायी देती थी, इसी प्रकार हथियार डालकर सोये हुए महारथियोंको भी लिये जाती हुई स्वप्नमें दृष्टिगोचर होती थी। वे योद्धा सबका संहार करते हुए द्रोणकुमारको भी सदा सपनोंमें देखा करते थे
sañjaya uvāca | svapne suptān nayantīṃ tāṃ rātriṣv anyāsu māriṣa | dadṛśur ye dhṛtamukhyās te ghnantaṃ drauṇiṃ ca sarvadā ||
قال سنجيا: «أيها الجليل، حتى في ليالٍ أُخَر كان أبطالُ المقاتلين يرون مرارًا في الأحلام تلك “ليلةَ الموت” وهي تسوق الرجال النائمين. وفي تلك الرؤى كانت تبدو على الدوام كما هي: تُوثِق أشباحًا شتّى محلوقةَ الرؤوس في أنشوِطتها ثم تجرّها بعيدًا؛ وكذلك كانت تُرى وهي تأخذ عِظامَ فرسان العربات الذين ألقَوا السلاح وغلبهم النوم. وكانوا أيضًا يرون مرارًا وتكرارًا في المنام ابنَ درونا، دراوني، قاتلًا يجلب دمارًا شاملًا—نذيرًا مظلمًا بانهيار الدارما حين تُهمل اليقظةُ وكبحُ النفس في الحرب.»
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse frames dreams as ominous moral warnings: when warriors abandon vigilance and restraint, violence turns into adharma, and destruction (personified as Night-of-Death) ‘carries away’ even the mighty—especially those who are defenseless or asleep.
Sañjaya reports that leading warriors repeatedly saw terrifying dreams on other nights: a deathly Night figure dragging away sleepers and, alongside this, the image of Droṇa’s son Aśvatthāman slaughtering—foreshadowing the Sauptika night attack.