Previous Verse
Next Verse

Shloka 101

Sauptika Parva, Adhyaya 8 — Dhṛṣṭadyumna-vadha and the Camp’s Nocturnal Rout

जग्मुः स्वानेव तत्राथ कालेनैव प्रचोदिता: । कितने ही मनुष्य निद्रामें अचेत पड़े थे और घोर अन्धकारसे घिर गये थे। वे सहसा उठकर कालसे प्रेरित हो आत्मीय जनोंका ही वध करने लगे || १०० $ ।। त्यक्त्वा द्वाराणि च द्वा:स्थास्तथा गुल्मानि गौल्मिका:

tyaktvā dvārāṇi ca dvāḥ-sthās tathā gulmāni gaulmīkāḥ

قال سانجيا: لقد ترك المهاجمون الأبواب وحُرّاسها، وكذلك نقاط الحراسة العسكرية ومن يقوم عليها، ثم اندفعوا قُدُماً—صورةٌ لفوضى غارةٍ ليلية تنهار فيها وسائل الحماية المألوفة وتتفشّى فيها العنف بلا تمييز. وتُبرز هذه الآية فظاعة المذبحة ليلاً من جهة الأخلاق: فإذا ساق الخوفُ والقدرُ الرجالَ، أُلقيت جانباً حتى الحدودُ التي وُضعت لكبح الأذى.

त्यक्त्वाhaving abandoned/left
त्यक्त्वा:
Karma
TypeVerb
Rootत्यज्
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (absolutive/gerund)
द्वाराणिdoors/gates
द्वाराणि:
Karma
TypeNoun
Rootद्वार
FormNeuter, Accusative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
Formconjunction
द्वाःस्थाःdoorkeepers (those stationed at the door)
द्वाःस्थाः:
Karta
TypeNoun
Rootद्वारस्थ
FormMasculine, Nominative, Plural
तथाlikewise/also
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
Formadverb
गुल्मानिmilitary posts/guard detachments
गुल्मानि:
Karma
TypeNoun
Rootगुल्म
FormMasculine, Accusative, Plural
गौल्मिकाःguards/soldiers of the posts (garrison-men)
गौल्मिकाः:
Karta
TypeNoun
Rootगौल्मिक
FormMasculine, Nominative, Plural

संजय उवाच

S
Sañjaya
G
gates (dvāra)
G
gatekeepers/sentries (dvārastha)
M
military outposts (gulma)
O
outpost-guards (gaulmīka)

Educational Q&A

The verse highlights how, in the frenzy of nocturnal violence, normal safeguards and moral restraints are discarded. It points to the ethical degradation of war when killing proceeds without discrimination and protective boundaries fail.

In the Sauptika episode’s night attack, the assailants move through the camp, bypassing or abandoning the gates, sentries, and guarded posts, enabling unchecked entry and escalating slaughter amid darkness and confusion.