Shloka 4
Daiva–Puruṣakāra Saṃvāda
Kṛpa’s Counsel on Destiny and Human Effort
सत्पुरुषोंमें श्रेष्ठ अश्वत्थामन्! केवल दैव या प्रारब्धसे अथवा अकेले पुरुषार्थसे भी कार्योंकी सिद्धि नहीं होती है। दोनोंके संयोगसे ही सिद्धि प्राप्त होती है ।। ताभ्यामुभाभ्यां सर्वार्था निबद्धा अधमोत्तमा: । प्रवृत्ताश्वैव दृश्यन्ते निवृत्ताश्विव सर्वश:,उन दोनोंसे ही उत्तम-अधम सभी कार्य बँधे हुए हैं। उन्हींसे प्रवृत्ति और निवृत्ति- सम्बन्धी कार्य होते देखे जाते हैं
satpuruṣeṣu śreṣṭha aśvatthāman! kevalaṃ daivāt vā prārabdhāt athavā kevalena puruṣārthena api kāryāṇāṃ siddhir na bhavati; ubhayasaṃyogenaiva siddhiḥ prāpyate. tābhyām ubhābhyāṃ sarvārthā nibaddhā adhamottamāḥ; pravṛttāś caiva dṛśyante nivṛttāś caiva sarvaśaḥ.
قال كِرِبا: «يا أَشْوَتْثَامَن، يا خيرَ النبلاء، إنّ إنجاز الأعمال لا يكون بالقدر (أو بما بدأ يؤتي ثماره من المقسوم) وحده، ولا يكون بسعي الإنسان وحده. إنما تُنال الغاية باجتماعهما. وبهذين الاثنين تُربَط جميع المقاصد—عالية كانت أم دنيئة—وبهذين يُرى في كل مكان فعلُ الإقدام وفعلُ الإحجام.»
कृप उवाच