Shloka 39

अध्याय १ — न्यग्रोधवनोपवेशनम् तथा द्रौणिनिश्चयः

Night at the Banyan and Drauṇi’s Resolve

Devanagari script

सो<थ शब्दं मृदुं कृत्वा लीयमान इवाण्डज: । न्यग्रोधस्य ततः शाखां प्रार्थथामास भारत,भरतनन्दन! वह पक्षी कोमल बोली बोलकर छिपता हुआ-सा बरगदकी उस शाखापर आनेकी इच्छा करने लगा

Transliteration

so 'tha śabdaṃ mṛduṃ kṛtvā līyamāna ivāṇḍajaḥ | nyagrodhasya tataḥ śākhāṃ prārthayāmāsa bhārata ||

Translation

قال سنجيا: ثم إنّ ذلك الطائر خفّض صوته وجعله لينًا، كأنّه يتوارى، وأخذ يلتمس موضعًا ليقف على غصنٍ من شجرة البانيان، يا بهاراتا. ويؤكد هذا المشهد معنى التخفّي والخوف بعد الحرب، حيث تُحكم حتى الحركات الصغيرة بالحذر والرغبة في ألّا يُرى المرء.

Word by Word

सःhe

अथthen

शब्दम्sound/voice

मृदुम्soft, gentle

कृत्वाhaving made

लीयमानःhiding, withdrawing

इवas if

अण्डजःbird (egg-born)

न्यग्रोधस्यof the banyan tree

ततःthen/thereupon

शाखाम्branch

प्रार्थयामासdesired/asked for

भारतO Bhārata

भरतनन्दनO descendant/delighter of Bharata

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

Sanjaya

Dhritarashtra (implied by address 'Bhārata')

bird (āṇḍaja)

banyan tree (nyagrodha)

branch (śākhā)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes