Shloka 24
समुत्क्षेपण चैकेन वनवासाय भारत | प्रतिजग्राह त॑ पार्थो ग्लहं जग्राह सौबल: । जितमित्येव शकुनिर्युधिष्ठिरमभाषत,भारत! वनवासकी शर्त रखकर केवल एक ही बार पासा फेंकनेसे जूएका खेल पूरा हो जायगा। युधिष्ठिरने उसकी बात स्वीकार कर ली। तत्पश्चात् सुबलपुत्र शकुनिने पासा हाथमें उठाया और उसे फेंककर युधिष्ठिस्से कहा--मैरी जीत हो गयी
Vaiśaṃpāyana uvāca |
Samutkṣepaṇaṃ caikena vanavāsāya Bhārata |
Pratijagrāha taṃ Pārtho glahaṃ jagrāha Saubalaḥ |
Jitam ity eva Śakunir Yudhiṣṭhiram abhāṣata ||
قال فايشَمبايانا: «يا بهاراتا، (اقترح شكوني) أن تُحسَم اللعبة كلّها برميةٍ واحدة، على شرط النفي إلى الغابة. فقبل بارثا (يودهيشثيرا) ذلك الرهان. ثم إن ساوبالا (شكوني) تناول النرد ورماه وقال ليودهيشثيرا: لقد فزتُ.»
(वैशग्पायन उवाच
Educational Q&A
A seemingly simple rule change—‘one throw decides all’—can be used to weaponize another’s weakness. The verse warns that dharma requires restraint and prudent refusal when a situation is structurally unjust; otherwise, righteousness becomes vulnerable to manipulation and leads to disproportionate harm.
Śakuni proposes that the dice game be settled in a single throw with the stake of forest exile. Yudhiṣṭhira accepts the wager. Śakuni then takes the dice, casts them, and immediately declares victory over Yudhiṣṭhira.