Shloka 32
पुनर्द्यूत-समाह्वानम्
Renewed Summons to the Dice-Game and Exile Wager
लंबे-लंबे केशोंवाली वह द्रौपदी यद्यपि सनाथा थी, तो भी दुःशासन उस बेचारी आर्त अबलाको अनाथकी भाँति घसीटता हुआ सभाके समीप ले आया और जैसे वायु केलेके वृक्षको झकझोरकर झुका देता है, उसी प्रकार वह द्रौपदीको बलपूर्वक खींचने लगा ।। सा कृष्यमाणा नमिताड़्यष्टि: शनैरुवाचाथ रजस्वलास्मि । एकं च वासो मम मन्दबुद्धे सभां नेतुं नाहसि मामनार्य,दुःशासनके खींचनेसे द्रौपदीका शरीर झुक गया। उसने धीरेसे कहा--'ओ मन्दबुद्धि दुष्टात्मा दुःशासन! मैं रजस्वला हूँ तथा मेरे शरीरपर एक ही वस्त्र है। इस दशामें मुझे सभामें ले जाना अनुचित है”
sā kṛṣyamāṇā namitāṅgayaṣṭiḥ śanair uvāca atha rajasvalāsmi | ekaṃ ca vāso mama mandabuddhe sabhāṃ netuṃ nārhasi mām anārya ||
وبينما كانت تُسحَب، انحنى جسدُ دروبدي الرقيق إلى أسفل. ثم قالت بصوت خافت: «إنني في أيام حيضتي، وليس عليّ إلا ثوبٌ واحد. يا بليدَ الفهم—يا دنيءَ الطبع—لا حقَّ لك أن تُدخلني إلى مجلس السَّبها.»
दुर्योधन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the boundary of dharma even amid political conflict: humiliating a vulnerable person—especially a woman brought by force into a public court—constitutes adharma. Draupadī’s appeal is both ethical and juridical: she asserts that coercion and public shaming are illegitimate, regardless of the aggressor’s power.
Draupadī is being forcibly dragged toward the royal assembly by Duḥśāsana. Bent and distressed, she protests that she is menstruating and clothed in only one garment, and therefore it is improper and disgraceful to take her into the sabhā.