Shloka 8
Adhyāya 52 (Sabhā-parva): Vidura Invites Yudhiṣṭhira to Hastināpura for the Dice Match
इतना ही नहीं, वे सुन्दर काले रंगके चँवर तथा चन्द्रमाके समान श्वेत दूसरे चामर एवं हिमालयके पुष्पोंसे उत्पन्न हुआ स्वादिष्ट मधु भी प्रचुर मात्रामें लाये थे। उत्तरकुरुदेशसे गंगाजल और मालाके योग्य रत्न तथा उत्तर कैलाससे प्राप्त हुई अतीव बलसम्पन्न औषधियाँ एवं अन्य भेंटकी सामग्री साथ लेकर आये हुए पर्वतीय भूपालगण अजातशत्रु राजा युधिष्ठिरके द्वारपर रोके जाकर विनीतभावसे खड़े थे ।। ये परार्थे हिमवत: सूर्योदयगिरौ नृपा: । कारूषे च समुद्रान्ते लौहित्यमभितश्न ये,पिताजी! मैंने देखा कि जो राजा हिमालयके परार्धभागमें निवास करते हैं, जो उदयगिरिके निवासी हैं, जो समुद्र-तटवर्ती कारूषदेशमें रहते हैं तथा जो लौहित्यपर्वतके दोनों ओर वास करते हैं, फल और मूल ही जिनका भोजन है, वे चर्मवस्त्रधारी क्रूरतापूर्वक शस्त्र चलानेवाले और क्रूरकर्मा किरातनरेश भी वहाँ भेंट लेकर आये थे
etad eva na kevalam—te sundarāṇi kṛṣṇavarṇāṇi cāmarāṇi candramāḥ-sadṛśāni śvetāni anyāni cāmarāṇi ca, himālaya-puṣpa-sambhūtaṃ svādu madhu ca pracura-mātrāyāṃ ānītavantaḥ. uttarakuṛu-deśāt gaṅgā-jalaṃ mālā-yogya-ratnāni ca, uttara-kailāsāt prāptāḥ atīva-bala-sampannāḥ auṣadhayaḥ anyāni ca bheṭa-dravyāṇi gṛhītvā āgatāḥ parvatīyā bhūpālāḥ ajātaśatruṃ rājānaṃ yudhiṣṭhiram dvāri ruddhvā vinīta-bhāvena tiṣṭhanti. ye parārdhe himavataḥ sūryodaya-girau nṛpāḥ, kārūṣe ca samudrānte, lauhityam abhitaś ca ye—pitāḥ, mayā dṛṣṭāḥ; phala-mūla-bhojanāḥ, carma-vastra-dhāriṇaḥ, krūraṃ śastra-prayoga-kāriṇaḥ, krūra-karmāṇaḥ kirāta-nareśāḥ api tatra bheṭāṃ gṛhītvā āgatāḥ.
ورفع دوريودhana إلى أبيه الخبر قائلاً: «وليس ذلك فحسب؛ فقد جاؤوا بمراوح التشامارا من ذَنَب الياك، سوداء بهيّة، وأخرى بيضاء كالقمر، وجاؤوا كذلك بعسلٍ لذيذٍ غزير يُقال إنه من أزهار الهيمالايا. ومن أوتّارا كورو حملوا ماء الغانغا المقدّس وجواهر تصلح لأن تُنظَم في أكاليل؛ ومن شمال كايلاسا حملوا أعشاباً دوائية بالغة القوّة وسائر موادّ الهدايا. وكان ملوك الجبال، وقد أُوقِفوا عند باب الملك يودهيشثيرا—أجاتاشاترو—يقفون هناك في خضوعٍ ووقار. ثم قال: يا أبتِ، لقد رأيتُ بعيني ملوكاً يسكنون أقاصي الهيمالايا، وسكّان جبل أوداياگيري (جبل شروق الشمس)، وملوك كاروشا على ساحل البحر، ومن يقيمون على جانبي سلسلة لاوهيتيا؛ بل حتى زعماء الكيراتا—الذين يقتاتون بالثمار والجذور، ويلبسون الجلود، ويشتدّون في استعمال السلاح وتغلظ أفعالهم—قد حضروا حاملين الجزية.»
दुर्योधन उवाच
Educational Q&A
The passage contrasts rightful honor given to a dharmic ruler with the inner moral danger of envy: public prosperity and universal homage can either reinforce righteous kingship or, when misread through jealousy, become the seed of adharma and familial ruin.
Duryodhana describes the vast array of tribute brought to Yudhishthira’s court—luxury items, sacred water, gems, medicines—and notes that even remote mountain and forest rulers (including Kiratas) arrived with gifts, standing humbly at Yudhishthira’s door.