Shloka 108
नास्तिक्यमनृतं क्रोध॑ प्रमादं दीर्घसूत्रताम् । अदर्शनं ज्ञानवतामालस्यं पज्चवृत्तिताम् । एकचिन्तनमर्थानामनर्थजैश्व चिन्तनम्,युधिछिर! तुम नास्तिकता, झूठ, क्रोध, प्रमाद, दीर्घसूत्रता, ज्ञानियोंका संग न करना, आलस्य, पाँचों इन्द्रियोंके विषयोंमें आसक्ति, प्रजाजनोंपर अकेले ही विचार करना, अर्थशास्त्रको न जाननेवाले मू्खोके साथ विचार-विमर्श, निश्चित कार्योंके आरम्भ करनेमें विलम्ब या टालमटोल, गुप्त मन्त्रणाको सुरक्षित न रखना, मांगलिक उत्सव आदि न करना तथा एक साथ ही सभी शत्रुओंपर चढ़ाई कर देना--इन राजसम्बन्धी चौदह दोषोंका त्याग तो करते हो न? क्योंकि जिनके राज्यकी जड़ जम गयी है, ऐसे राजा भी इन दोषोंके कारण नष्ट हो जाते हैं
nāstikyam anṛtaṁ krodhaṁ pramādaṁ dīrghasūtratām | adarśanaṁ jñānavatām ālasyaṁ pañcavṛttitām | ekacintanam arthānām anarthajaiś ca cintanam, yudhiṣṭhira! |
قال نارَدَة: «يا يودهيشثيرا، هل تنبذ هذه العيوب التي تُهلك المُلك—الإلحاد وإنكار نظام الأخلاق (الدارما)، والكذب، والغضب، والغفلة، والتسويف، واجتناب صحبة الحكماء ومشورتهم، والكسل، والإدمان على لذّات الحواس الخمس، والانفراد بالتفكير في شؤون الدولة، والتشاور مع الحمقى الذين لا يفقهون سياسة الحكم ولا عواقبها؟ إن ملوكًا قد ترسّخت ممالكهم تُساق إلى الهلاك بمثل هذه النقائص.»
नारद उवाच
Educational Q&A
A ruler’s stability depends less on power and more on disciplined character and sound counsel: truthfulness, self-control, diligence, and seeking the wise are essential, while sensuality, anger, negligence, procrastination, and consulting the unqualified destroy even well-established kingdoms.
In the royal-ethics dialogue of the Sabha Parva, the sage Nārada addresses Yudhiṣṭhira and tests/teaches him by listing governance-ruining vices, urging him to abandon them as part of rājadharma (the duties and prudence of kings).