Shloka 51
Adhyāya 45 — Duryodhana’s Distress, Śakuni’s Counsel, and the Summons for Dyūta
गतेषु पार्थिवेन्द्रेषु सर्वेषु ब्राह्मणेषु च । युधिष्ठटिरमुवाचेदं॑ वासुदेव: प्रतापवान्,इसी प्रकार अन्य क्षत्रियशिरोमणियोंने दूसरे-दूसरे क्षत्रिय राजाओंका अनुगमन किया। इसी तरह सभी ब्राह्मण भी अत्यन्त पूजित हो सहस्रोंकी संख्यामें वहाँसे विदा हुए। राजाओं तथा ब्राह्मणोंके चले जानेपर प्रतापी भगवान् श्रीकृष्णने युधिषप्ठिससे कहा--
vaiśampāyana uvāca | gateṣu pārthivendreṣu sarveṣu brāhmaṇeṣu ca | yudhiṣṭhiram uvācedaṃ vāsudevaḥ pratāpavān |
قال فايشَمبايانا: لمّا انصرفَ جميعُ الملوكِ السادة، وانصرفَ البراهمةُ أيضًا بعد أن ودّعوا، خاطبَ فاسوديفا (كريشنا) ذو السطوةِ يودهيشثيرا بهذه الكلمات.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse underscores proper royal conduct: public duties—honoring guests, kings, and Brahmins—are completed first; only then does the narrative shift to intimate guidance. It frames counsel as something grounded in fulfilled social and ethical obligations.
After the assembly disperses—kings and Brahmins depart—Kṛṣṇa (Vāsudeva) turns to Yudhiṣṭhira and begins to speak, signaling a transition from public ceremony to private conversation and instruction.