Shloka 16

Bhīṣma–Śiśupāla-saṃvādaḥ

Bhishma and Shishupala’s exchange in the assembly

Devanagari script

गोघ्नः स्त्रीघ्नश्व सन्‌ भीष्म त्वद्वाक्याद्‌ यदि पूज्यते । एवंभूतश्न यो भीष्म कथं संस्तवमहति,भीष्म! यदि तुम्हारे कहनेसे गोघाती और स्त्रीहन्ता होते हुए भी इस कृष्णकी पूजा हो रही है तो तुम्हारी धर्मज्ञताकी हद हो गयी। तुम्हीं बताओ, जो इन दोनों ही प्रकारकी हत्याओंका अपराधी है, वह स्तुतिका अधिकारी कैसे हो सकता है?

Transliteration

goghnaḥ strīghnaś ca san bhīṣma tvadvākyād yadi pūjyate | evaṁbhūtaś ca yo bhīṣma kathaṁ saṁstavam arhati ||

Translation

قال شيشوبالا: «يا بهيشما، إن كان هذا كريشنا يُكرَّم—اعتمادًا على قولك—مع أنه قاتلُ الأبقار وقاتلُ النساء، فقد بلغ تمييزك للدَّرما غايته. أخبرني يا بهيشما: كيف يستحق المديحَ من يحمل مثل هذه الجرائم؟»

Word by Word

• [{'term': 'goghnaḥ', 'definition': 'cow-slayer

• one who kills cows (a grave transgression in dharma discourse)'}, {'term': 'strīghnaḥ', 'definition': 'woman-slayer

• one who kills women (a severe ethical violation)'}, {'term': 'ca', 'definition': 'and'}, {'term': 'san', 'definition': 'being

• though being (present participle of √as, ‘to be’)'}, {'term': 'bhīṣma', 'definition': 'Bhīṣma

• elder of the Kuru line, revered authority on dharma'}, {'term': 'tvad-vākyāt', 'definition': 'because of your statement/word

• on your authority (ablative)'}, {'term': 'yadi', 'definition': 'if'}, {'term': 'pūjyate', 'definition': 'is worshiped/honored'}, {'term': 'evaṁ-bhūtaḥ', 'definition': 'such as this

• of such a kind'}, {'term': 'yaḥ', 'definition': 'who

• the one who'}, {'term': 'katham', 'definition': 'how?'}, {'term': 'saṁstavam', 'definition': 'praise, eulogy, commendation'}, {'term': 'arhati', 'definition': 'deserves

Speaker

शिशुपाल उवाच

Characters & Entities

• Śiśupāla
• Bhīṣma
• Kṛṣṇa