Shloka 7

Śiśupāla-vākya: Bhīṣma-nindā and the ‘Haṃsa’ Exemplum (शिशुपालवाक्यम् — भीष्मनिन्दा, हंसदृष्टान्तः)

Devanagari script

क्षत्रिय: क्षत्रियं जित्वा रणे रणकृतां वर: । यो मुज्चति वशे कृत्वा गुरुर्भवति तस्य सः,जो योद्धाओंमें श्रेष्ठ क्षत्रिय जिसे युद्धमें जीतकर अपने वशमें करके छोड़ देता है, वह उस पराजित क्षत्रियके लिये गुरुतुल्य पूज्य हो जाता है

Transliteration

kṣatriyaḥ kṣatriyaṃ jitvā raṇe raṇakṛtāṃ varaḥ | yo muñcati vaśe kṛtvā gurur bhavati tasya saḥ ||

Translation

قال بيشما: «في صفوف المحاربين، أكرمُ الكشاتريا هو من يغلب كشاتريا آخر في ساحة القتال، فيُخضعه لسلطانه ثم يطلقه. ولدى المهزوم يغدو مثل هذا الظافر جديرًا بالتبجيل كالمعلّم، لأن قوته محكومةٌ بالكفّ وضبط النفس وبالدهرما.»

Word by Word

क्षत्रियःa kshatriya (warrior)

क्षत्रियम्a kshatriya (opponent)

जित्वाhaving conquered

रणेin battle

रणकृताम्of the battle-makers (fighters)

वरःbest, excellent

यःwho

मुञ्चतिreleases, lets go

वशेunder control, in subjection

कृत्वाhaving made (having brought)

गुरुःa teacher; venerable one

भवतिbecomes

तस्यof him, for him

सःhe

Speaker

भीष्म उवाच

Characters & Entities

Bhīṣma

kṣatriya (warrior)

battle (raṇa)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes