Shloka 24
Śiśupāla-vākya: Bhīṣma-nindā and the ‘Haṃsa’ Exemplum (शिशुपालवाक्यम् — भीष्मनिन्दा, हंसदृष्टान्तः)
Devanagari script
एष प्रकृतिरव्यक्ता कर्ता चैव सनातन: । परश्न सर्वभूते भ्यस्तस्मात् पूज्यतमो<च्युत:,ये ही अव्यक्त प्रकृति, सनातन कर्ता तथा सम्पूर्ण भूतोंसे परे हैं; अतः भगवान् अच्युत ही सबसे बढ़कर पूजनीय हैं
Transliteration
eṣā prakṛtir avyaktā kartā caiva sanātanaḥ | paraś ca sarvabhūtebhyaḥ tasmāt pūjyatamo 'cyutaḥ ||
Translation
قال بهيشما: «هذه هي البراكṛتي غير المتجلّية (avyakta Prakṛti)، وهناك أيضًا الفاعل الأزلي. ولأنّ الأعلى متعالٍ على جميع الكائنات، فإن أَچْيُوتا (Acyuta)، الربّ الذي لا يَسقُط ولا يَخيب، هو الأجدر بالعبادة.»
Word by Word
एषाthis (she/this one)
एषा:
Karta
TypePronoun
Rootएतद्
FormFeminine, Nominative, Singular
प्रकृतिःnature, primordial matter
प्रकृतिः:
Karta
TypeNoun
Rootप्रकृति
FormFeminine, Nominative, Singular
अव्यक्ताunmanifest
अव्यक्ता:
Karta
TypeAdjective
Rootअव्यक्त
FormFeminine, Nominative, Singular
कर्ताdoer, agent, creator
कर्ता:
Karta
TypeNoun
Rootकर्तृ
FormMasculine, Nominative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
एवindeed, just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
सनातनःeternal
सनातनः:
Karta
TypeAdjective
Rootसनातन
FormMasculine, Nominative, Singular
परःbeyond, higher than
परः:
Karta
TypeAdjective
Rootपर
FormMasculine, Nominative, Singular
सर्वभूतेभ्यःfrom/than all beings
सर्वभूतेभ्यः:
Apadana
TypeNoun
Rootसर्वभूत
FormNeuter, Ablative, Plural
तस्मात्therefore, from that
तस्मात्:
Apadana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Ablative, Singular
पूज्यतमःmost worthy of worship
पूज्यतमः:
Karta
TypeAdjective
Rootपूज्यतम
FormMasculine, Nominative, Singular
अच्युतःAcyuta (Krishna), the infallible one
अच्युतः:
Karta
TypeNoun
Rootअच्युत
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Characters & Entities
B
BhīṣmaA
Acyuta (Viṣṇu/Kṛṣṇa)P
PrakṛtiVerse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes