Shloka 52
Adhyāya 31: Rājasūya-samāgama — The Gathering of Kings and the Ordering of Hospitality
विधिवत पुरुषव्यात्र: पावकं प्रत्युपाविशत् | प्रमुखे तस्य सैन्यस्य भीतोद्विग्नस्य भारत,भारत! ऐसा कहकर नरश्रेष्ठ माद्रीकुमार सहदेव धरतीपर कुश बिछाकर अपनी भयभीत और उद्विग्न सेनाके अग्रभागमें विधिपूर्वक अग्निके सम्मुख धरना देकर बैठ गये
sahadeva uvāca |
vidhivat puruṣavyāghraḥ pāvakaṁ pratyupāviśat |
pramukhe tasya sainyasya bhītodvignasya bhārata ||
وعلى وفق الطقس المقرّر جلس ذلك «النمر بين الرجال» مواجهًا النار المقدّسة، في مقدّمة جيشه تمامًا—جيشٍ خائفٍ مضطرب، يا بهاراتا. ويؤكّد المشهد عودةً مقصودة إلى الدارما وإلى الشعيرة المنضبطة في لحظة قلقٍ جماعي، إذ ثبّت سَهَديفا الجنود بعزمٍ مشروع تشهد عليه النار.
सहदेव उवाच
Educational Q&A
Even amid fear and agitation, a leader anchors action in vidhivat conduct—ritual order and dharma—using the sacred fire as a witness to disciplined resolve and ethical steadiness.
Sahadeva, described as a foremost hero, formally seats himself facing the ritual fire at the front of the frightened army, signaling a deliberate, dharma-aligned act meant to stabilize and direct the troops.