Shloka 21

Samrāt-Lakṣaṇa and the Counsel to Check Jarāsandha (सम्राट्-लक्षणं जरासन्ध-प्रतिबाधा-परामर्शः)

Devanagari script

चतुर्थभाग्‌ महाराज भोज इन्द्रसखो बली । विद्याबलाद्‌ यो व्यजयत्‌ सपाण्ड्यक्रथकैशिकान्‌

Transliteration

caturthabhāg mahārāja bhoja indrasakho balī | vidyābalād yo vyajayat sapāṇḍyakrathakaiśikān |

Translation

أيها الملك، إنّ بهيṣمَكَة (Bhīṣmaka)—ملكُ البهوْجَة (Bhoja) الذي يملك ربعَ الأرض، وصديقُ إندرا، شديدُ البأس، والذي غلبَ بقدرةِ علمِ السلاح ممالكَ پاندْيا (Pāṇḍya) وكْرَثا (Kratha) وكَيْشِكا (Kaiśika)—مع أنه قاتلُ الأعداء، وهو (بوصفه حميَّ) ذو مكانةٍ سامية، فإنه مع ذلك مُخلصٌ لجرَاسَنْدها (Jarāsandha) ملكِ مَغَدها (Magadha).

Word by Word

• चतुर्थभाग्: possessing a fourth part (of the earth)
• चतुर्थभाग्: Karta
• Type: Adjective
• Root: चतुर्थभाग
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• महाराज: O great king
• महाराज: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: महाराज
• Form: Masculine, Vocative, Singular

• भोज: the Bhoja (king/of Bhoja lineage)
• भोज: Karta
• Type: Noun
• Root: भोज
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• इन्द्रसखः: friend of Indra
• इन्द्रसखः: Karta
• Type: Adjective
• Root: इन्द्रसख
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• बली: strong, mighty
• बली: Karta
• Type: Adjective
• Root: बलिन्
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• विद्याबलात्: by the power of (weapon-)knowledge
• विद्याबलात्: Karana
• Type: Noun
• Root: विद्याबल
• Form: Neuter, Ablative, Singular

• यः: who
• यः: Karta
• Type: Pronoun
• Root: यद्
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• व्यजयत्: conquered, defeated
• Type: Verb
• Root: वि + जि
• Form: Imperfect, 3, Singular, Parasmaipada

• स: he
• स: Karta
• Type: Pronoun
• Root: तद्
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• पाण्ड्य: the Pāṇḍyas
• पाण्ड्य: Karma
• Type: Noun
• Root: पाण्ड्य
• Form: Masculine, Accusative, Plural

• क्रथक: the Krathakas
• क्रथक: Karma
• Type: Noun
• Root: क्रथक
• Form: Masculine, Accusative, Plural

• कैशिकान्: the Kaiśikas
• कैशिकान्: Karma
• Type: Noun
• Root: कैशिक
• Form: Masculine, Accusative, Plural

• राजन्: O king
• राजन्: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: राजन्
• Form: Masculine, Vocative, Singular

Speaker

श्रीकृष्ण उवाच

Characters & Entities

• Śrī Kṛṣṇa
• Bhīṣmaka
• Jarāsandha
• Magadha
• Bhoja (people/dynasty)
• Indra
• Pāṇḍya
• Kratha
• Kaiśika