Shloka 17
अध्याय ४ — द्वारकानिमित्तानि, प्रभासगमनम्, मौसलप्रारम्भः
Omens in Dvārakā, Journey to Prabhāsa, and the Musala Outbreak
प्रत्युद्गम्प स्वागतेनाभ्यनन्दं- स्ते5पूजयं श्वार्ध्यपाद्यक्रियाभि: । ततो गते भ्रातरि वासुदेवो जानन् सर्वा गतयो दिव्यदृष्टि:,उपर्युक्त सब लोगोंने आगे बढ़कर उनकी अगवानी की, स्वागतपूर्वक अभिनन्दन किया और अर्घ्य-पाद्य आदि उपचारोंद्वारा उनकी पूजा सम्पन्न की। भाई बलरामके परम धाम पधारनेके पश्चात् सम्पूर्ण गतियोंको जाननेवाले दिव्यदर्शी भगवान् श्रीकृष्ण कुछ सोचते- विचारते हुए उस सूने वनमें विचरने लगे। फिर वे श्रेष्ठ तेजवाले भगवान् पृथ्वीपर बैठ गये। सबसे पहले उन्होंने वहाँ उस समय उन सारी बातोंको स्मरण किया, जिन्हें पूर्वकालमें गान्धारी देवीने कहा था
pratyudgamya svāgatena abhyānandan te ’pūjayan śvārghya-pādya-kriyābhiḥ | tato gate bhrātari vāsudevo jānan sarvā gatayo divya-dṛṣṭiḥ ||
قال فايشَمبايانا: تقدّموا للقائه، فرحّبوا به بتحياتٍ موقّرة، وأكرموه بالطقوس المألوفة من تقديم الأَرْغْيَة (arghya) وماء غسل القدمين. وبعد أن مضى أخوه إلى المقام الأعلى، أخذ فاسوديفا—ذو البصيرة الإلهية، العارف بمسالك جميع الكائنات—يجوب ذلك الغاب الذي غدا موحشًا، غارقًا في التفكّر. ثم جلس على الأرض، وأول ما استحضره في تلك الساعة كلماتُ السيدة النبيلة غاندھاري التي قالتها من قبل.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The passage highlights impermanence and the inevitability of destiny: even the divine and heroic are subject to the unfolding of time and prior words (such as Gāndhārī’s pronouncement). It also affirms dharmic conduct through proper hospitality rites (arghya, pādya) even amid impending dissolution.
People formally welcome and honor the arriving figure with guest-rites. After Balarāma has departed to the supreme abode, Kṛṣṇa—knowing all destinies through divine sight—wanders alone in a deserted forest, sits down, and begins recalling Gāndhārī’s earlier words, foreshadowing the culmination of the Yādava end.