Shloka 58
भयेन सो<प्याशु पपात भूमा- वन्य: प्रणष्ट: पतितं विलोक्य । अन्यस्य सासिर्निपपात कृत्तो योधस्य बाहु: करिहस्ततुल्य:,उस युद्धस्थलमें किसी शरत्रुपक्षीय योद्धाका सिर धड़से कटकर धरतीपर गिर पड़ा। उसे देखकर दूसरा भी भयके मारे धराशायी हो गया। उसको गिरा हुआ देख तीसरा योद्धा वहाँसे भाग खड़ा हुआ। किसी दूसरे योद्धाकी हाथीकी सुँड़ेके समान मोटी दाहिनी बाँह तलवारसहित कटकर गिर पड़ी
bhayena so 'py āśu papāta bhūmau anyo 'pi praṇaṣṭaḥ patitaṃ vilokya | anyasya sāsiḥ nipapāta kṛtto yodhasya bāhuḥ karihastatulyaḥ ||
قال سَنجايا: ومن شدة الخوف سقط ذلك المحارب سريعًا على الأرض. ورأى آخرُ سقوطه فانهار عزمه وفرّ هاربًا. وأما محاربٌ ثالث فقد قُطعت ذراعه—الغليظة كخرطوم الفيل—فسقطت إلى التراب ومعها سيفه. وهكذا كانت الرهبة تنتشر في ساحة القتال.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how fear rapidly spreads in war: the spectacle of death and dismemberment can break courage and discipline. Implicitly, it contrasts the ideal of steadfast kṣatriya resolve with the human tendency to collapse or flee when confronted with extreme violence.
Sañjaya reports a chain reaction on the battlefield: one enemy warrior is struck down (contextually, beheaded), another collapses in fear upon seeing it, a third runs away, and elsewhere a warrior’s arm—thick like an elephant’s trunk—gets cut off and falls with the sword.