Shloka 11

शतान्यष्टौ वारणानामपश्य॑ विशातितै: कुम्भकराग्रहस्तै: । भीमेनाजौ निहतान्यद्य बाणै: स मां क्रूरं वक्तुमर्हत्यरिघ्न:,मैंने देखा है आज भीमसेनने युद्धस्थलमें अपने बाणोंद्वारा शत्रुपक्षके आठ सौ हाथियोंको उनके कुम्भस्थल, शुण्ड और शुण्डाग्रभाग काटकर मार डाला है, वे शत्रुहन्ता भीमसेन ही मुझसे कठोर वचन कहनेके अधिकारी हैं

arjuna uvāca | śatāny aṣṭau vāraṇānām apaśya viśātitaiḥ kumbhakarāgrahastaiḥ | bhīmenājau nihatāny adya bāṇaiḥ sa māṁ krūraṁ vaktum arhaty arighnaḥ ||

قال أرجونا: «لقد رأيت اليوم في ساحة القتال ثمانمائة فيلٍ صرعهم بهيما بسهامه—بعد أن قطع صدغيهم وخراطيمهم وأطراف خراطيمهم. ذلك بهيما، مهلك الأعداء، وحده يحقّ له أن يخاطبني بكلامٍ قاسٍ.»

शतानिhundreds
शतानि:
Karma
TypeNoun
Rootशत
FormNeuter, Nominative, Plural
अष्टौeight
अष्टौ:
Karma
TypeAdjective
Rootअष्टन्
FormMasculine, Nominative, Plural
वारणानाम्of elephants
वारणानाम्:
Karma
TypeNoun
Rootवारण
FormMasculine, Genitive, Plural
अपश्यत्I saw
अपश्यत्:
Karta
TypeVerb
Rootदृश्
FormImperfect, 1st, Singular
विशातितैःwith (those) cut to pieces
विशातितैः:
Karana
TypeAdjective
Rootवि-शातित
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Plural
कुम्भकराग्रहस्तैःwith (their) temples, trunks, and trunk-tips
कुम्भकराग्रहस्तैः:
Karana
TypeAdjective
Rootकुम्भ-कर-ग्रहस्त
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Plural
भीमेनby Bhima
भीमेन:
Karana
TypeNoun
Rootभीम
FormMasculine, Instrumental, Singular
अजौin battle
अजौ:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअज
FormMasculine, Locative, Singular
निहतानिslain
निहतानि:
Karma
TypeAdjective
Rootनि-हत
FormNeuter, Nominative, Plural
अद्यtoday
अद्य:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअद्य
बाणैःwith arrows
बाणैः:
Karana
TypeNoun
Rootबाण
FormMasculine, Instrumental, Plural
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
माम्me
माम्:
Karma
TypePronoun
Rootअस्मद्
FormAccusative, Singular
क्रूरम्harsh (word/speech)
क्रूरम्:
Karma
TypeAdjective
Rootक्रूर
FormNeuter, Accusative, Singular
वक्तुम्to speak
वक्तुम्:
Karma
TypeVerb
Rootवच्
FormInfinitive
अर्हतिis entitled / deserves
अर्हति:
Karta
TypeVerb
Rootअर्ह्
FormPresent, 3rd, Singular
अरिघ्नःenemy-slayer
अरिघ्नः:
Karta
TypeNoun
Rootअरिघ्न
FormMasculine, Nominative, Singular

अजुन उवाच

A
Arjuna
B
Bhima (Bhimasena)
E
elephants (war-elephants)
A
arrows
B
battlefield

Educational Q&A

Martial excellence carries moral weight: one who has demonstrably borne the burden of battle may admonish others. Arjuna frames harsh speech as legitimate only when grounded in proven valor and service, linking authority in counsel to earned merit rather than mere status.

In the thick of the Karna Parva fighting, Arjuna acknowledges Bhima’s extraordinary feat—slaying eight hundred enemy elephants with arrows by striking vital parts (temples and trunk). On that basis, Arjuna concedes that Bhima, as a true foe-slayer, has the standing to rebuke him sternly.