Shloka 82

कर्णनिधनवृत्तान्तनिवेदनम् | Reporting Karṇa’s Fall to Yudhiṣṭhira

Devanagari script

सम्मानित: पार्थिवो5यं सदैव त्वया च भीमेन तथा यमाभ्याम्‌ | वृद्धैश्व लोके पुरुषैश्न शूरै- स्तस्यापमानं कलया प्रयुड्क्षय,तुमने, भीमसेनने, नकुल-सहदेवने तथा अन्य वृद्ध पुरुषों एवं शूरवीरोंने जगतमें राजा युधिष्ठिरका सदा सम्मान किया है; किंतु इस समय तुम उनका थोड़ा-सा अपमान कर दो

Transliteration

sammānitaḥ pārthivo ’yaṃ sadaiva tvayā ca bhīmena tathā yamābhyām | vṛddhaiś ca loke puruṣaiś ca śūrais tasya apamānaṃ kalayā prayuṅkṣva ||

Translation

قال فايُو-ديفا: «إنّ هذا الملك كان على الدوام مُكرَّمًا منك، ومن بهيما، ومن التوأمين ابني يَما؛ وكذلك من شيوخ الناس وأبطال العالم. ولكن الآن، ولأجل ما لا بدّ من إنجازه، أوقع به قدرًا يسيرًا من الإذلال.»

Word by Word

• सम्मानितः: honoured
• सम्मानितः: Karta
• Type: Adjective
• Root: सम्मानित (सम्-√मान् + क्त)
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• पार्थिवः: king
• पार्थिवः: Karta
• Type: Noun
• Root: पार्थिव
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• अयम्: this (one)
• अयम्: Karta
• Type: Pronoun
• Root: इदम्
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• सदैव: always
• सदैव: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: सदैव

• त्वया: by you
• त्वया: Karana
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद्
• Form: —, Instrumental, Singular

• च: and
• Type: Indeclinable
• Root: च

• भीमेन: by Bhima
• भीमेन: Karana
• Type: Noun
• Root: भीम
• Form: Masculine, Instrumental, Singular

• तथा: likewise
• Type: Indeclinable
• Root: तथा

• यमाभ्याम्: by the two Yamas (the twins)
• यमाभ्याम्: Karana
• Type: Noun
• Root: यम (यमौ = नकुल-सहदेवौ / यमजौ)
• Form: Masculine, Instrumental, Dual

• वृद्धैः: by elders
• वृद्धैः: Karana
• Type: Noun
• Root: वृद्ध
• Form: Masculine, Instrumental, Plural

• च: and
• Type: Indeclinable
• Root: च

• लोके: in the world
• लोके: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: लोक
• Form: Masculine, Locative, Singular

• पुरुषैः: by men
• पुरुषैः: Karana
• Type: Noun
• Root: पुरुष
• Form: Masculine, Instrumental, Plural

• च: and
• Type: Indeclinable
• Root: च

• शूरैः: by heroes
• शूरैः: Karana
• Type: Noun
• Root: शूर
• Form: Masculine, Instrumental, Plural

• तस्य: of him
• Type: Pronoun
• Root: तद्
• Form: Masculine, Genitive, Singular

• अपमानम्: insult, disrespect
• अपमानम्: Karma
• Type: Noun
• Root: अपमान
• Form: Neuter, Accusative, Singular

• कलया: by a small part; slightly
• कलया: Karana
• Type: Noun
• Root: कला
• Form: Feminine, Instrumental, Singular

• प्रयुङ्क्ष्व: apply; employ; do
• Type: Verb
• Root: प्र-√युज्
• Form: Imperative, Second, Singular, Parasmaipada

Speaker

वायुदेव उवाच

Characters & Entities

• Vāyu-deva
• Yudhiṣṭhira
• Bhīma
• Nakula
• Sahadeva
• elders (vṛddhāḥ)
• heroes/warriors (śūrāḥ)