Previous Verse
Next Verse

Shloka 22

कर्णपुत्रवधः (The Fall of Vṛṣasena) — Karṇa Parva, Adhyāya 62

(हते हास्मिन्‌ ध्रुवं पार्थ: स्वाञ्जेष्यति नो रथान्‌ | तस्मिन्‌ हि धार्तराष्ट्रस्य निहते तु ध्रुवी जय: ।। “इनके मारे जानेपर अर्जुन निश्चय ही हमारे सारे महारथियोंको जीत लेंगे। परंतु अर्जुनके मारे जानेपर धृतराष्ट्रपुत्र दुर्योधनकी विजय अवश्यम्भावी है। ध्वजोडसौ दृश्यते तस्य रोचमानों5शुमानिव । एनं जहि महाबाहो कि ते हत्वा युधिष्ठिरम्‌ ।।) “महाबाहो! अर्जुनका यह सूर्यके समान प्रकाशमान ध्वज दिखायी देता है। तुम इन्हींको मारो, युधिष्ठिरका वध करनेसे तुम्हारा क्या लाभ है? शड्खयोर्ध्यायतो: शब्द: सुमहानेष कृष्णयो:

sañjaya uvāca |

hate hāsmin dhruvaṃ pārthaḥ svāñ jeṣyati no rathān |

tasmin hi dhārtarāṣṭrasya nihate tu dhruvī jayaḥ ||

dhvajo 'sau dṛśyate tasya rocamāno 'ṃśumān iva |

enaṃ jahi mahābāho kiṃ te hatvā yudhiṣṭhiram ||

śaṅkhayor dhyāyatoḥ śabdaḥ sumahān eṣa kṛṣṇayoḥ ||

قال سانجيا: «إن قُتل هذا، فإنّ بارثا (أرجونا) سيغلب لا محالة جميع فرساننا على العجلات. أمّا إن قُتل أرجونا، فالنصر لابن دِهرتراشترَ (دوريودھانا) يصبح محقَّقًا. انظر—رايتُه بادية، تتلألأ كالشمس. فاضربه يا عظيمَ الساعد (مها-باهو)؛ أيُّ مكسبٍ لك في قتل يودهيشثيرا؟ وها هو ذا الآن دويٌّ عظيم ينهض—صدى أبواق الصدف لِـ«الكريشنَين» (كريشنا وأرجونا) إذ يعقدان العزم على القتال.»

हतेwhen (he is) slain
हते:
Adhikarana
TypeVerb
Rootहन्
Formpast passive participle, masculine, locative, singular
indeed
:
TypeIndeclinable
Root
अस्मिन्in this (one/person)
अस्मिन्:
Adhikarana
TypePronoun
Rootइदम्
Formmasculine, locative, singular
ध्रुवम्certainly
ध्रुवम्:
TypeIndeclinable
Rootध्रुव
पार्थःArjuna (son of Pritha)
पार्थः:
Karta
TypeNoun
Rootपार्थ
Formmasculine, nominative, singular
स्वान्our own
स्वान्:
Karma
TypeAdjective
Rootस्व
Formmasculine, accusative, plural
जेष्यतिwill conquer
जेष्यति:
TypeVerb
Rootजि
Formsimple future (luṭ), 3rd, singular, parasmaipada
नःof us/our
नः:
TypePronoun
Rootअस्मद्
Formgenitive, plural
रथान्chariots (chariot-warriors)
रथान्:
Karma
TypeNoun
Rootरथ
Formmasculine, accusative, plural
तस्मिन्when he/that one (is)
तस्मिन्:
Adhikarana
TypePronoun
Rootतद्
Formmasculine, locative, singular
हिfor/indeed
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
धार्तराष्ट्रस्यof the son of Dhritarashtra
धार्तराष्ट्रस्य:
TypeNoun
Rootधार्तराष्ट्र
Formmasculine, genitive, singular
निहतेwhen (he is) slain
निहते:
Adhikarana
TypeVerb
Rootनि-हन्
Formpast passive participle, masculine, locative, singular
तुbut
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
ध्रुवीcertain/assured
ध्रुवी:
TypeAdjective
Rootध्रुव
Formfeminine, nominative, singular
जयःvictory
जयः:
Karta
TypeNoun
Rootजय
Formmasculine, nominative, singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
A
Arjuna (Pārtha)
D
Duryodhana (Dhārtarāṣṭra)
D
Dhṛtarāṣṭra
Y
Yudhiṣṭhira
K
Kṛṣṇa
A
Arjuna (as one of the ‘two Kṛṣṇas’)
A
Arjuna’s banner (dhvaja)
C
conches (śaṅkha)