Shloka 16
भीमसेनस्य वेगाभिपातः—विशोकसारथिसंवादश्च
Bhīma’s surge and dialogue with charioteer Viśoka
श्रुतकीर्ति च नवभि: सुतसोमं च पठ्चभि: । अष्टशभि: श्रुतकर्माणं प्रतिविन्ध्यं त्रिभि: शरै:,श्रुतकीर्तेस्तथा चापं चिच्छेद निशितै: शरैः । फिर श्रुतकीर्तिको नौ, सुतसोमको पाँच, श्रुतकर्माको आठ, प्रतिविन्ध्यको तीन, शतानीकको नौ, धर्मपुत्र युधिष्ठिरको पाँच तथा अन्य शूरवीरोंको दो-दो बाणोंसे पीट दिया। इसके सिवा उसने पैने बाणोंद्वारा श्रुतकीर्तिके धनुषको भी काट दिया
śrutakīrtiṃ ca navabhiḥ sutasomaṃ ca pañcabhiḥ | aṣṭabhiḥ śrutakarmāṇaṃ prativindhyaṃ tribhiḥ śaraiḥ | śrutakīrtes tathā cāpaṃ ciccheda niśitaiḥ śaraiḥ ||
قال سنجيا: أصابه شروتاكيرتي بتسعة سهام، وسوتاسوما بخمسة، وشروتاكارما بثمانية، وبراتيفينديا بثلاثة. ثم، بسهام حادّة كالموسى، قطع كذلك قوس شروتاكيرتي. ويُبرز هذا المشهد دقّة المهارة في ساحة القتال على نحوٍ كئيب—حيث تُقاس البسالة بضبط النفس وحسن الإصابة—غير أنّ الثقل الأخلاقي لقتل ذوي القربى وتصاعد العنف بلا هوادة يواصلان تعتيم أفق الدارما في هذه الحرب.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the disciplined precision of a warrior in battle—counted arrows, targeted strikes, and disabling an opponent’s weapon—while implicitly reminding the listener that technical prowess in war does not erase the accumulating moral burden of violence within a fratricidal conflict.
Sañjaya reports that a combatant shoots specific warriors—Śrutakīrti, Sutasoma, Śrutakarmā, and Prativindhya—with a set number of arrows, and then severs Śrutakīrti’s bow with sharp arrows, a tactical move to neutralize him.