Shloka 23
कृष्णेन अर्जुनस्य प्रोत्साहनम् — Kṛṣṇa’s Exhortation to Arjuna
Prelude to Karṇa’s Slaying
Devanagari script
नरास्तु निहता भूमौ कूजन्तस्तत्र मारिष | दृष्टवा च बान्धवानन्ये पितृनन्ये पितामहान्,आर्य! वहाँ घायल होकर पृथ्वीपर पड़े हुए कितने ही मनुष्य अपने बान्धव-जनोंको देखकर कराह उठते थे। कितने ही अपने बाप-दादोंको देखकर कुछ अस्फुट स्वरमें बोलने लगते थे
Transliteration
narāstu nihatā bhūmau kūjantastatra māriṣa | dṛṣṭvā ca bāndhavān anye pitṝn anye pitāmahān |
Translation
قال سنجيا: «يا ذا الوقار، هناك في ساحة القتال كان رجالٌ قد صُرعوا وتمدّدوا على الأرض يصرخون من الألم. فمنهم من رأى ذوي قرباه فأنّ أنينًا عاليًا؛ ومنهم من أبصر أباه وجدَّه فشرع يتكلم بصوتٍ مكسورٍ غير بيّن».
Word by Word
नराःmen
नराः:
Karta
TypeNoun
Rootनर
FormMasculine, Nominative, Plural
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
निहताःslain/struck down
निहताः:
TypeAdjective
Rootनि-हन्
FormMasculine, Nominative, Plural, क्त (past passive participle)
भूमौon the ground
भूमौ:
Adhikarana
TypeNoun
Rootभूमि
FormFeminine, Locative, Singular
कूजन्तःcrying out/wailing
कूजन्तः:
TypeVerb
Rootकूज्
FormMasculine, Nominative, Plural, शतृ (present active participle)
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
मारिषO noble sir (address)
मारिष:
TypeNoun
Rootमारिष
FormMasculine, Vocative, Singular
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
TypeVerb
Rootदृश्
Formक्त्वा (absolutive/gerund)
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
बान्धवान्kinsmen/relatives
बान्धवान्:
Karma
TypeNoun
Rootबान्धव
FormMasculine, Accusative, Plural
अन्येothers
अन्ये:
Karta
TypePronoun
Rootअन्य
FormMasculine, Nominative, Plural
पितॄन्fathers
पितॄन्:
Karma
TypeNoun
Rootपितृ
FormMasculine, Accusative, Plural
अन्येothers
अन्ये:
Karta
TypePronoun
Rootअन्य
FormMasculine, Nominative, Plural
पितामहान्grandfathers
पितामहान्:
Karma
TypeNoun
Rootपितामह
FormMasculine, Accusative, Plural
Speaker
संजय उवाच
Characters & Entities
S
SañjayaK
kinsmen (bāndhavāḥ)F
fathers/forefathers (pitaraḥ)G
grandfathers (pitāmahāḥ)B
battlefield/earth (bhūmi)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes