Shloka 4
कृष्णोपदेशः, अर्जुनस्य क्षमा-याचनम्, कर्णवध-अनुज्ञा
Krishna’s Counsel, Arjuna’s Apology, and Authorization for Karṇa’s Slaying
Devanagari script
संजय उवाच विमुखं प्रेक्ष्य राधेयं सूतपुत्रं महाहवे । पुत्रस्तव महाराज सोदर्यान्ू समभाषत,संजयने कहा--महाराज! सूतपुत्र राधाकुमार कर्णको महासमरमें पराडमुख हुआ देख आपका पुत्र अपने भाइयोंसे बोला--
Transliteration
sañjaya uvāca
vimukhaṃ prekṣya rādheyaṃ sūtaputraṃ mahāhave |
putras tava mahārāja sodaryān samabhāṣata ||
Translation
قال سنجيا: «أيها الملك العظيم، لما رأى رادهيّا—كارنا، ابن سائق العربة—قد ولّى وجهه في المعركة العظمى، خاطب ابنُك إخوته من صلبه.» وتكشف هذه اللحظة أزمةً في المعنويات والقيادة: فإذا بدا أن فارسًا من أعاظم الفرسان ينسحب، انتقل عبء تثبيت العزم وصون مقصد الدارما إلى من يأمرون وإلى من يقفون إلى جانبه.
Word by Word
संजयःSanjaya
संजयः:
Karta
TypeNoun
Rootसंजय
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, Third, Singular
विमुखम्turned away; facing away
विमुखम्:
Karma
TypeAdjective
Rootविमुख
FormMasculine, Accusative, Singular
प्रेक्ष्यhaving seen
प्रेक्ष्य:
TypeVerb
Rootप्र + ईक्ष्
Formक्त्वा (absolutive/gerund)
राधेयम्Radheya (Karna)
राधेयम्:
Karma
TypeNoun
Rootराधेय
FormMasculine, Accusative, Singular
सूतपुत्रम्the charioteer’s son
सूतपुत्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootसूतपुत्र
FormMasculine, Accusative, Singular
महाहवेin the great battle
महाहवे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमहाहव
FormMasculine, Locative, Singular
पुत्रःson
पुत्रः:
Karta
TypeNoun
Rootपुत्र
FormMasculine, Nominative, Singular
तवyour
तव:
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormGenitive, Singular
महाराजO great king
महाराज:
TypeNoun
Rootमहाराज
FormMasculine, Vocative, Singular
सोदर्यान्brothers (uterine brothers)
सोदर्यान्:
Karma
TypeNoun
Rootसोदर्य
FormMasculine, Accusative, Plural
समभाषतspoke to; addressed
समभाषत:
TypeVerb
Rootसम् + भाष्
FormImperfect, Third, Singular
Speaker
संजय उवाच
Characters & Entities
S
SañjayaD
DhṛtarāṣṭraR
Rādheya (Karna)D
DuryodhanaK
Kaurava brothersVerse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes