कर्णपर्व — द्विचक्रिकी युद्धपरिस्थिति: धृष्टद्युम्न- द्रौणि-संघर्षः तथा अर्जुन-रक्षणम्
Chapter 42
सखिभावेन सौहार्दान्मित्रभावेन चैव हि । कारणैस्त्रिभिरेतैस्त्वं शल्य जीवसि साम्प्रतम्
sakhibhāvena sauhārdān mitrabhāvena caiva hi | kāraṇais tribhir etais tvaṃ śalya jīvasi sāmpratam ||
قال سانجيا: «يا شاليا، إنما أنت حيٌّ إلى الآن لثلاثة أسباب: أولها أنك حين صرتَ سائسَ مركبتي دخلتَ في رباط الصحبة؛ وثانيها أني، بدافع المودّة، قد صفحتُ عنك؛ وثالثها أني أضع نصب عيني تحقيق غاية دوريودانا. فلهذه العلل الثلاث أُبقيتَ على قيد الحياة.»
संजय उवाच
The verse highlights how personal bonds (companionship and friendship), deliberate forgiveness, and strategic commitment to an ally’s objective can restrain immediate retaliation even in a hostile war setting—showing ethics intertwined with political necessity.
In the Karṇa Parva context, Śalya is serving as charioteer and is being addressed sharply: the speaker explains that Śalya’s life is being spared only because of three considerations—companionship formed by the charioteer role, goodwill-based forgiveness, and the need to secure Duryodhana’s aims in the ongoing battle.