Next Verse

Shloka 1

कर्णेन युधिष्ठिरानीकविदारणम् / Karṇa’s Breach of Yudhiṣṭhira’s Battle-Line

(दाक्षिणात्य अधिक पाठके ४६ लोक मिलाकर कुल ६७ ३ “लोक हैं) नस शा (0) उस औअन+- चतुस्त्रिंशो 5 ध्याय: दुर्योधनका शल्यको शिवके विचित्र रथका विवरण सुनाना और शिवजीद्दारा त्रिपुर-वधका उपाख्यान सुनाना एवं परशुरामजीके द्वारा कर्णको दिव्य अस्त्र मिलनेकी बात कहना दुर्योधन उवाच पितृदेवर्षिसंघेभ्यो5 भये दत्ते महात्मना । सत्कृत्य शड्करं प्राह ब्रह्मा लोकहितं वच:

duryodhana uvāca | pitṛdevarṣisaṅghebhyo bhaye datte mahātmanā | satkṛtya śaṅkaraṃ prāha brahmā lokahitaṃ vacaḥ ||

قال دوريودhana: «أيها الملك! لمّا منح الربّ شيفا العظيم النفس الأمانَ من الخوف لجماعة الأسلاف (الپِتْرِ)، والآلهة، والريشيّين المجتمعين، قام براهما—بعد أن أكرم شانكرا (Śaṅkara) الإكرام اللائق—فقال هذه الكلمات لخير العوالم—»

दुर्योधनःDuryodhana
दुर्योधनः:
Karta
TypeNoun
Rootदुर्योधन
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
Karta
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, Third, Singular, Parasmaipada
पितृदेवर्षि-संघेभ्यःto the assemblages of Pitṛs, gods, and ṛṣis
पितृदेवर्षि-संघेभ्यः:
Sampradana
TypeNoun
Rootपितृदेवर्षि-संघ
FormMasculine, Dative, Plural
अभयम्fearlessness, safety
अभयम्:
Karma
TypeNoun
Rootअभय
FormNeuter, Accusative, Singular
दत्तेhaving given / gave
दत्ते:
Karta
TypeVerb
Rootदा
FormPerfect, Third, Singular, Atmanepada
महात्मनाby the great-souled one
महात्मना:
Karana
TypeNoun
Rootमहात्मन्
FormMasculine, Instrumental, Singular
सत्कृत्यhaving honored
सत्कृत्य:
TypeVerb
Rootसत्-√कृ
FormAbsolutive (Gerund), Active
शङ्करम्Śaṅkara (Śiva)
शङ्करम्:
Karma
TypeNoun
Rootशङ्कर
FormMasculine, Accusative, Singular
प्राहsaid, spoke
प्राह:
TypeVerb
Rootप्र-√अह् (ब्रू)
FormPerfect, Third, Singular, Parasmaipada
ब्रह्माBrahmā
ब्रह्मा:
Karta
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (ब्रह्मा)
FormMasculine, Nominative, Singular
लोकहितम्beneficial to the world
लोकहितम्:
TypeAdjective
Rootलोकहित
FormNeuter, Accusative, Singular
वचःspeech, words
वचः:
Karma
TypeNoun
Rootवचस्
FormNeuter, Accusative, Singular

दुर्योधन उवाच

D
Duryodhana
Ś
Śalya
Ś
Śiva
Ś
Śaṅkara
B
Brahmā
D
Devas
P
Pitṛs
Ṛṣis

Educational Q&A

Fearlessness and welfare arise when the divine protector (Śiva) establishes security for the righteous assemblies; proper honor (satkāra) precedes beneficial counsel, showing that reverence and right speech support lokahita (the common good).

Duryodhana begins recounting a sacred episode: after Śiva grants safety to the gathered gods, ancestors, and sages, Brahmā respectfully addresses Śiva with words meant for the welfare of the worlds—setting the stage for the ensuing Śiva-centered account (including the Tripura theme in this chapter’s frame).