Shloka 51
Adhyāya 18 — Sequential Duels and Formation Pressure
Ulūka–Yuyutsu; Śakuni–Sutasoma; Kṛpa–Dhṛṣṭadyumna; Kṛtavarmā–Śikhaṇḍin
तथा महीभूतां वक््त्रै: कुमुदोत्पलसंनिभै: । 'जैसे तालाब कुमुद, उत्पल और कमलोंके समूहसे विकसित दिखायी देता है, उसी प्रकार राजाओंके कुमुद और उत्पल-सदृश मुखोंसे यह रणभूमि सुशोभित हो रही है ।।
tathā mahībhūtāṃ vaktraiḥ kumudotpalasaṃnibhaiḥ |
قال سنجيا: «وكذلك يبدو هذا الميدان مزدانًا بوجوه الملوك—وجوه تشبه زنابق الماء البيضاء (كومودا) واللوتس الأزرق (أوتبالا)—كما يزهو الغدير حين يفيض إزهارًا بعناقيد الكومودا والأوتبالا».
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the Mahābhārata’s recurring contrast between beauty and destruction: even in war, poetic splendor can appear, but it underscores the impermanence of life and the tragic cost borne by kings and warriors.
Sañjaya continues narrating the Kurukṣetra battle to Dhṛtarāṣṭra, describing how the battlefield looks ‘ornamented’ by the lotus-like faces of kings—an aesthetic simile that intensifies the pathos of imminent death amid apparent beauty.