Shloka 12
Bhīmasena–Drauṇi Mahāyuddha
Chariot Duel and Astra-Exchange
न भीष्मव्यसनं केचिन्नापि द्रोणस्य मारिष | नान्येषां पुरुषव्याप्र मेनिरे तत्र कौरवा:,पुरुषसिंह! माननीय नरेश! रथियोंमें श्रेष्ठ महाधनुर्धर दुर्जय वीर कर्ण रथपर बैठकर उदयकालीन सूर्यके समान तम (दुःख या अन्धकार)-का निवारण कर रहा था। उसे देखकर कोई भी कौरव भीष्म, द्रोण तथा दूसरे महारथियोंके मारे जानेके दुःखको कुछ नहीं समझते थे
na bhīṣmavyasanaṁ kecin nāpi droṇasya māriṣa | nānyeṣāṁ puruṣavyāprā menire tatra kauravāḥ ||
قال سنجيا: «أيها الجليل، كان في الكوروڤا من لم يعد يستشعر المصيبة التي حلّت ببهیشما، ولا تلك التي حلّت بدرونا، ولا حتى مصاب سائر الأبطال. في تلك اللحظة انحسر حزنهم وفتورهم كأنه قد حُجب—لأن كارنا، سيدَ مقاتلي العربات، قد اتخذ مكانه على العربة كالشمس عند الشروق، يبدّد ظلمة اليأس.»
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how collective emotion in war can shift rapidly: the presence of a powerful leader can suppress grief and restore confidence, showing the ethical tension between personal sorrow and the duty-driven momentum of battle.
After the fall of major commanders like Bhīṣma and Droṇa, the Kauravas’ sorrow is momentarily set aside; Sañjaya notes that their attention and hope turn to Karṇa’s command, which dispels their despair like sunrise dispels darkness.