Shloka 23
अध्याय ९९ — युयुधान-दुःशासन-युद्धम्
Chapter 99: Sātyaki and Duḥśāsana’s engagement
धृष्टद्युम्नके घोड़ोंका रंग कबूतरके समान था और द्रोणाचार्यके घोड़े लाल थे। उस युद्धके मैदानमें परस्पर मिले हुए वे वायुके समान वेगशाली अश्व बड़ी शोभा पा रहे थे ।। पारावतसवर्णस्ति रक्तशोणविमिश्रिता: । हया: शुशुभिरे राजन् मेघा इव सविद्युत:,राजन्! कबूतरके समान वर्णवाले घोड़े लाल रंगके घोड़ोंस मिलकर बिजलियोंसहित मेघोंके समान सुशोभित हो रहे थे
pārāvata-savarṇās tu rakta-śoṇa-vimiśritāḥ | hayāḥ śuśubhire rājan meghā iva sa-vidyutaḥ ||
قال سنجيا: أيها الملك، إن الخيول—منها ما كان بلون الحمام، ومنها ما امتزجت فيه الحمرة والسمرة المحمرة—كانت تتلألأ في ساحة القتال كالسحب المخططة بالبرق. وفي صدام درونا مع دْهْرِشْتَديومْنَ، صار حتى التقاء جيادِهما السريعة علامةً جلية على بهاء الحرب العنيف، حيث تُعرض البسالة وسط الثمن الفادح للعنف.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse primarily offers battlefield imagery rather than direct moral instruction; implicitly, it shows how war can appear outwardly magnificent even while it serves a destructive purpose—inviting reflection on the difference between aesthetic splendour and ethical consequence.
Sañjaya describes the battlefield scene to Dhṛtarāṣṭra: the swift horses associated with the opposing warriors (Dhṛṣṭadyumna and Droṇa) mingle—dove-coloured with red/tawny—creating a striking visual compared to lightning-lit clouds.