Previous Verse
Next Verse

Shloka 19

अध्याय ९९ — युयुधान-दुःशासन-युद्धम्

Chapter 99: Sātyaki and Duḥśāsana’s engagement

रथिनो रथिभश्रि: सार्थमश्वचारोहाश्ष सादिभि: | मातड़् वरमातज्जैः पदाताश्ष पदातिभि:,रथी रथियोंके, घुड़सवार घुड़सवारोंके, मतवाले हाथी श्रेष्ठ गजराजोंके और पैदल योद्धा पैदलोंके साथ युद्ध कर रहे थे

sañjaya uvāca | rathino rathibhiḥ sārdham aśvacārā rohāś ca sādibhiḥ | mattavāra-mataṅgajaiḥ padātāś ca padātibhiḥ ||

قال سنجيا: في ذلك الاضطراب من ساحة القتال، كان فرسان العربات يقاتلون فرسان العربات؛ والفرسان على الخيل يشتبكون مع أمثالهم؛ والفيلة الجبّارة، وقد استبدّ بها الهيجان، تصطدم بسادة الفيلة من أرفعهم؛ والمشاة يلاقون المشاة. وهكذا واجهت الجيوش أندادها في كل صنف من صنوف القتال، فاشتدّت وطأة العنف وتعاظمت شراسة الصدام.

रथिनःchariot-warriors
रथिनः:
Karta
TypeNoun
Rootरथिन्
FormMasculine, Nominative, Plural
रथिभिःwith chariot-warriors
रथिभिः:
Karana
TypeNoun
Rootरथिन्
FormMasculine, Instrumental, Plural
सार्थम्together; in company
सार्थम्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootसार्थम्
अश्वचारोहाःhorse-riders
अश्वचारोहाः:
Karta
TypeNoun
Rootअश्वचारोह
FormMasculine, Nominative, Plural
अश्वचारोहैःwith horse-riders
अश्वचारोहैः:
Karana
TypeNoun
Rootअश्वचारोह
FormMasculine, Instrumental, Plural
सादिभिःwith riders/mounted men
सादिभिः:
Karana
TypeNoun
Rootसादि
FormMasculine, Instrumental, Plural
मातङ्गवरैःwith excellent elephants (best tuskers)
मातङ्गवरैः:
Karana
TypeNoun
Rootमातङ्गवर
FormMasculine, Instrumental, Plural
मातङ्गैःwith elephants
मातङ्गैः:
Karana
TypeNoun
Rootमातङ्ग
FormMasculine, Instrumental, Plural
पदाताःfoot-soldiers
पदाताः:
Karta
TypeNoun
Rootपदात
FormMasculine, Nominative, Plural
पदातिभिःwith foot-soldiers
पदातिभिः:
Karana
TypeNoun
Rootपदाति
FormMasculine, Instrumental, Plural

संजय उवाच

S
Sañjaya
C
chariots
C
cavalry (horsemen)
W
war-elephants
I
infantry (foot-soldiers)

Educational Q&A

The verse is primarily descriptive rather than doctrinal: it highlights how war escalates when each combat arm meets its counterpart—chariot against chariot, horse against horse, elephant against elephant, foot against foot—showing the organized, reciprocal nature of kṣatriya warfare and the resulting intensification of destruction.

Sañjaya reports that the battle has become fully engaged across all divisions of the armies. Each type of warrior—charioteers, cavalry, elephant corps, and infantry—has found its matching opponent and is fighting in close contest.