Shloka 2
दुःशासननिग्रहः—द्रोणधृष्टद्युम्नयुद्धप्रसङ्गः
Rebuke of Duḥśāsana; Context of the Droṇa–Dhṛṣṭadyumna Combat
Devanagari script
भारद्वाजं समासाद्य व्यूहस्य प्रमुखे स्थितम् । अयोधयन् रणे पार्था द्रोणानीकं॑ बिभित्सव:,व्यूहके द्वारपर खड़े हुए द्रोणाचार्यके पास आकर पाण्डवगण उनकी सेनाके व्यूहका भेदन करनेकी इच्छासे रणक्षेत्रमें उनके साथ युद्ध करने लगे
Transliteration
Bhāradvājaṃ samāsādya vyūhasya pramukhe sthitam | ayodhayan raṇe pārthā droṇānīkaṃ bibhitsavaḥ ||
Translation
قال سانجيا: لما اقترب أبناءُ بريثا من ابنِ بهاردفاجا (درونا) القائمِ في مقدّمة الصفّ من التشكيل القتالي، اشتبكوا معه في ساحة المعركة، عازمين على كسر جيش درونا واختراق صفوفه.
Word by Word
भारद्वाजम्Drona (son of Bharadvaja)
भारद्वाजम्:
Karma
TypeNoun
Rootभारद्वाज
FormMasculine, Accusative, Singular
समासाद्यhaving approached
समासाद्य:
TypeVerb
Rootसम्-आ-√सद्
Formल्यप् (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage), Prior action (having approached)
व्यूहस्यof the battle-formation
व्यूहस्य:
Sambandha
TypeNoun
Rootव्यूह
FormMasculine, Genitive, Singular
प्रमुखेin the front
प्रमुखे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootप्रमुख
FormNeuter, Locative, Singular
स्थितम्standing/placed
स्थितम्:
TypeVerb
Root√स्था
Formक्त (past passive participle), Masculine, Accusative, Singular
अयोधयन्they fought / they caused (him) to fight
अयोधयन्:
TypeVerb
Rootअयोधयत् (causative of √युध्)
Formलङ् (Imperfect), Parasmaipada, Third, Plural
रणेin battle
रणे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootरण
FormMasculine, Locative, Singular
पार्थाःthe sons of Pritha (Pandavas)
पार्थाः:
Karta
TypeNoun
Rootपार्थ
FormMasculine, Nominative, Plural
द्रोणानीकम्Drona's army/host
द्रोणानीकम्:
Karma
TypeNoun
Rootद्रोण + अनीक
FormNeuter, Accusative, Singular
बिभित्सवःdesiring to break/pierce
बिभित्सवः:
TypeAdjective
Root√भिद्
Formसन्-प्रत्ययान्त (desiderative participle: बिभित्सु), Masculine, Nominative, Plural
Speaker
संजय उवाच
Characters & Entities
स
संजय (Sañjaya)द
द्रोण / भारद्वाजपुत्र (Droṇa, son of Bharadvāja)प
पार्थाः / पाण्डवाः (Pārthas/Pāṇḍavas)व
व्यूह (battle-array)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes