Shloka 1
शैनेयचरितम्
The Exploits of Śaineya/Sātyaki amid Encirclement
व बछ। जि पञ्चनवतितमो< ध्याय: द्रोण और धृष्टद्युम्नका भीषण संग्राम तथा उभय पक्षके प्रमुख वीरोंका परस्पर संकुल युद्ध संजय उवाच प्रविष्टयोर्महाराज पार्थवाष्णेययो रणे । दुर्योधने प्रयाते च पृष्ठतः पुरुषर्षभे,संजय कहते हैं--महाराज! उस रफणक्षेत्रमें जब श्रीकृष्ण और अर्जुन कौरव-सेनाके भीतर प्रवेश कर गये तथा पुरुषप्रवर दुर्योधन उनका पीछा करता हुआ आगे बढ़ गया, तब सोमकोंसहित पाण्डवोंने बड़ी भारी गर्जनाके साथ द्रोणाचार्यपर वेगपूर्वक धावा किया। फिर तो वहाँ बड़े जोरसे युद्ध होने लगा
sañjaya uvāca | praviṣṭayor mahārāja pārthavāṣṇeyayo raṇe | duryodhane prayāte ca pṛṣṭhataḥ puruṣarṣabhe |
قال سانجيا: أيها الملك، لما كان بارثا (أرجونا) وفاسْنَيَه (كريشنا) قد توغّلا في ساحة القتال داخل صفوف الكورافا، ولما تقدّم دوريوذانا—ثور الرجال—من ورائهما مطاردًا، اشتدّت المعركة فجأة، ومهّدت لصدامٍ رهيب اندفع فيه أبطال الفريقين إلى ملحمةٍ متشابكةٍ كثيفة.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how decisive action and pursuit in war quickly draw the foremost figures into direct confrontation, reminding the listener that choices made by leaders (advancing, entering enemy ranks, chasing) shape the scale and intensity of collective violence—an ethical backdrop to kṣatriya duty and responsibility.
Sañjaya reports to the king that Arjuna and Kṛṣṇa have penetrated into the battle formation, and Duryodhana follows behind them in pursuit, signaling the onset of a fierce, tightly packed clash among major warriors.