Shloka 45
Omens and Consolation after Loss; Reaffirmation of the Saindhava Punishment Vow (उत्पात-दर्शनम्, आश्वासन-वाक्यानि, प्रतिज्ञा-स्थैर्यम्)
मृत्युस्त्वेषां व्याधयस्तत्प्रसूता व्याधी रोगो रुज्यते येन जन्तु: । सर्वेषां च प्राणिनां प्रायणान्ते तस्माच्छोकं मा कृथा निष्फलं त्वम्,यही प्राणियोंकी मृत्यु है, इसीसे व्याधियोंकी उत्पत्ति हुई है। व्याधि नाम है रोगका, जिससे प्राणी रुग्ण होता है (उसका स्वास्थ्य भंग होता है)। आयु समाप्त होनेपर सभी प्राणियोंकी मृत्यु इसी प्रकार होती है। अत: राजन! तुम व्यर्थ शोक न करो
mṛtyus tveṣāṃ vyādhayas tatprasūtā vyādhī rogo rujyate yena jantuḥ | sarveṣāṃ ca prāṇināṃ prāyaṇānte tasmāc chokaṃ mā kṛthā niṣphalaṃ tvam ||
قال نارادا: «الموت هو مآل هؤلاء الكائنات، ومنه تنشأ الآفات التي تتبعه. و“فيادهي” هو ما يُسمّى المرض—الحال التي يُبتلى بها المخلوق فيتألم وينكسر عافيته. فإذا انتهى أمد العمر رحلت جميع الكائنات على هذا النحو نفسه. لذلك، أيها الملك، لا تسترسل في حزنٍ لا ثمرة له.»
नारद उवाच
Educational Q&A
Death is the natural end of embodied life, and suffering and disease are inseparable from mortal existence; therefore one should restrain futile grief and respond with steadiness and discernment.
Nārada addresses a grieving king, explaining that mortality is universal and that lamentation cannot alter the ordained end of life; he urges the ruler to abandon unproductive sorrow.