Shloka 1
Droṇa-parva Adhyāya 49: Yudhiṣṭhira’s Lament and Strategic Foreboding after Abhimanyu’s Fall
/ (दाक्षिणात्य अधिक पाठका ३ श्लोक मिलाकर कुल ४१ ६ “लोक हैं।) न२्ंखय्य््लिििसस ह्य ४ «आर एकोनपज्चाशत्तमो<ड्ध्याय: अभिमन्युका कालिकेय, वसाति और कैकय रथियोंको मार डालना एवं छ: महारथियोंके सहयोगसे अभिमन्युका वध और भागती हुई अपनी सेनाको युधिष्ठिरका आश्वासन देना संजय उवाच विष्णो: स्वसुर्नन्दकर: स विष्ण्वायुधभूषण: । रराजातिरथ: संख्ये जनार्दन इवापर:,संजय कहते हैं--राजन्! भगवान् श्रीकृष्णकी बहिन सुभद्राको आनन्दित करनेवाला तथा श्रीकृष्णके ही समान चक्ररूपी आयुधसे सुशोभित होनेवाला अतिरथी वीर अभिमन्यु उस युद्धस्थलमें दूसरे श्रीकृष्णके समान प्रकाशित हो रहा था
sañjaya uvāca |
viṣṇoḥ svasur nandakaraḥ sa viṣṇvāyudha-bhūṣaṇaḥ |
rājātirathaḥ saṅkhye janārdana ivāparaḥ ||
قال سانجيا: أيها الملك، إن أبهيمانيو البطل—مُفرِح سوبهادرا، أخت فيشنو (كريشنا)، والمزيَّن بسلاحٍ شبيه بالقرص—كان يتلألأ في ساحة القتال كمحارب عربةٍ سامٍ، كأنه جاناردانا (كريشنا) آخر.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse presents an ethical lens for valor: true martial excellence is not mere violence but a dharmic brilliance aligned with righteous purpose, so much so that Abhimanyu is praised through comparison with Kṛṣṇa (Janārdana), the divine exemplar.
Sanjaya describes Abhimanyu on the battlefield, emphasizing his splendor, elite warrior status (atiratha), and symbolic resemblance to Kṛṣṇa through the mention of Viṣṇu’s weaponry and his role as the joy of Subhadrā.