Shloka 66
Adhyāya 40 (Book 7, Droṇa-parva): Abhimanyu’s Rapid Advance and Battlefield Disruption
Devanagari script
तत् त्वयेदमनुप्राप्तं प्रकोपाद् वै महात्मनाम् । “दूसरोंके धनका अपहरण, क्रोध, अशान्ति, लोभ, ज्ञानलोप, द्रोह, दुःसाहसपूर्ण बर्ताव तथा मेरे उग्र धनुर्धर पितरोंके राज्यका अपहरण--इन सभी बुराइयोंके फलस्वरूप उन महात्मा पाण्डवोंके क्रोधसे तुझे आज यह बुरा दिन प्राप्त हुआ है
Translation
لقد بلغك هذا حقًّا من جرّاء سخط العظماء. «سلبُ أموالِ الآخرين، والغضبُ، والاضطرابُ، والطمعُ، وذهابُ المعرفة، والغدرُ، والتصرّفُ المتهوّر الجسور، ثم اغتصابُ مُلكِ آبائي الأشدّاء من رماة القسيّ—بثمرات هذه الشرور كلّها، جاءك اليوم هذا اليومُ السيّئ بسخط أولئك المهاطمَة من الباندافا.»
Word by Word
तत्that (result/thing)
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
त्वयाby you
त्वया:
Karana
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Form—, Instrumental, Singular
इदम्this
इदम्:
Karma
TypePronoun
Rootइदम्
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
अनुप्राप्तम्obtained/reached
अनुप्राप्तम्:
Karma
TypeVerb
Rootअनु-प्र-आप्
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular, क्त (past passive participle)
प्रकोपात्from (the) wrath
प्रकोपात्:
Apadana
TypeNoun
Rootप्रकोप
FormMasculine, Ablative, Singular
वैindeed
वै:
TypeIndeclinable
Rootवै
महात्मनाम्of the great-souled (ones)
महात्मनाम्:
TypeNoun
Rootमहात्मन्
FormMasculine, Genitive, Plural
Speaker
संजय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Cross References
Meter (Chandas)
Sandhi Notes