Shloka 15
द्रोणानीकाभिमुखगमनम्
Abhimanyu advances toward Droṇa’s host
“तात संशप्तकोंके साथ युद्ध करके लौटनेपर अर्जुन जिस प्रकार हमलोगोंकी निन््दा न करें (हमें असमर्थ न बतावें), वैसा कार्य करो। हमलोग तो किसी तरह भी चक्रव्यूहके भेदनकी प्रक्रियाको नहीं जानते हैं ।। त्वं वार्जुनो वा कृष्णो वा भिन्द्यात् प्रद्युम्न एव वा । चक्रव्यूहं महाबाहो पञचमो नोपपद्यते,“महाबाहो! तुम, अर्जुन, श्रीकृष्ण अथवा प्रद्युम्न--ये चार पुरुष ही चक्रव्यूहका भेदन कर सकते हो। पाँचवाँ कोई योद्धा इस कार्यके योग्य नहीं है
tāta saṁsaptakaiḥ sārdhaṁ yuddhvā nivṛtte 'rjune yathāsmān na nindet (asmān aśaktān na brūyāt), tathā karma kuru. vayaṁ tu kathaṁcid api cakravyūha-bhedanasya prakriyāṁ na jānīmaḥ. tvaṁ vā 'rjuno vā kṛṣṇo vā bhindyāt pradyumna eva vā; cakravyūhaṁ mahābāho pañcamo nopapadyate.
«يا عزيزي، تصرّف على نحوٍ إذا عاد أرجونا بعد أن قاتل مع السَّمْسَبتَكَة، لا يوبّخنا ولا يعلن عجزنا. فإنّا حقًّا لا نعرف—بأي وسيلة كانت—طريقة اختراق تشكيل التشاكرافيوها. يا عظيم الساعد، لا يقدر على ثقب ذلك التشاكرافيوها إلا أربعة: أنت، أو أرجونا، أو كريشنا، أو براديومن. ولا يوجد محارب خامس يليق بهذه المهمة.»
संजय उवाच
Educational Q&A
Competence and responsibility in warfare: do not undertake a task without knowing its method, and act so that one’s allies are not put to shame or blamed for incapacity. The verse underscores the ethical weight of strategic knowledge and the duty to protect collective honor.
Sanjaya reports counsel about the Cakra-vyūha: while Arjuna is engaged elsewhere against the Saṁsaptakas, the speakers acknowledge that most warriors do not know how to breach the formation. They assert that only four—(the addressed hero), Arjuna, Kṛṣṇa, or Pradyumna—are capable of breaking it, implying grave risk if others attempt it.