Shloka 8
अध्याय ३१ — द्रोणानीके तुमुलसंग्रामः
The Tumultuous Battle around Droṇa’s Formation
यं यं प्रमथते द्रोण: पञ्चालानां रथव्रजम् | तत्र तत्र तु पाज्चाल्यो धृष्टद्युम्नो5भ्यवर्तत,पांचालोंके जिस-जिस रथसमुदायको द्रोणाचार्य मथ डालनेका प्रयत्न करते, वहाँ-वहाँ पांचालराजकुमार धृष्टद्युम्न उनका सामना करनेके लिये आ जाता था
sañjaya uvāca | yaṃ yaṃ pramathate droṇaḥ pañcālānāṃ rathavrajam | tatra tatra tu pāñcālyo dhṛṣṭadyumno 'bhyavartata ||
قال سنجيا: حيثما سعى درونا إلى سحق تجمعات عربات البانچالا، كان الأمير البانچالي دْهريشْتاديومنَ يتقدّم مرارًا هناك لملاقاته. ويبرز هذا المشهد مجابهةً لا تلين—قوة تُجابَه بقوة، وكل هجوم يُردّ بوقفة مقصودة—في خضم واجبات ساحة القتال القاسية وخصوماتها.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores steadfastness and responsibility in conflict: when a powerful aggressor presses an attack, a leader must respond promptly to protect his forces. Ethically, it reflects kṣatriya-dharma—meeting challenge directly—while also showing how war compels repeated cycles of escalation and counter-escalation.
Droṇa repeatedly attacks and tries to break the Pāñcāla chariot-groups. Each time, Dhṛṣṭadyumna, the Pāñcāla prince and commander, advances to meet Droṇa, positioning himself wherever the pressure is greatest.