Shloka 5
अध्याय ३१ — द्रोणानीके तुमुलसंग्रामः
The Tumultuous Battle around Droṇa’s Formation
अन्तरं भीमसेनस्य प्रापतन्नमितौजस: । सात्यकेश्वचैव वीरस्य धृष्टद्युम्नस्य वा विभो,प्रभो! वह भयंकर संग्राम छिड़ जानेपर समस्त योद्धा निर्भय-से होकर आर्यजनोचित्त पुरुषार्थ प्रकट करने लगे। जब सब ओरसे हथियार उठे हुए थे और राजा युधिष्ठिर सामने आ पहुँचे थे, उस दशामें भीमसेन, सात्यकि अथवा वीर धृष्टद्युम्मकी असावधानीका लाभ उठाकर अमिततेजस्वी कौरवयोद्धा पाण्डव-सेनापर टूट पड़े
sañjaya uvāca | antaraṃ bhīmasenasya prāpatann amitaujasaḥ | sātyakeś caiva vīrasya dhṛṣṭadyumnasya vā vibho prabho |
قال سنجيا: يا مولاي الجبار، إن محاربي الكورافا ذوي البأس الذي لا يُقاس اندفعوا يلتمسون ثغرة، مستغلّين أي غفلة تقع من بهيمسينا، أو ساتياكي، أو البطل دْهريشْتاديومنَ. وحين اشتعلت المعركة المروّعة وارتفعت الأسلحة من كل صوب، أبدى المقاتلون—بلا وجل—بسالة الرجولة التي يجلّها النبلاء (آريا ārya)؛ غير أن الكورافا، في ضغط الحرب ذاته، حاولوا كسر صفوف الباندافا باغتنام شرودٍ عابر.
संजय उवाच
Educational Q&A
In the chaos of war, valor must be joined with vigilance: even a brief 'antaram' (opening) can be exploited. The verse highlights the ethical tension between noble courage and the harsh strategic reality of battle.
As the fierce fighting intensifies, the Kaurava fighters surge forward, trying to take advantage of any momentary lapse by key Pāṇḍava champions—Bhīma, Sātyaki, or Dhṛṣṭadyumna—to break into and damage the Pāṇḍava formation.