Shloka 1
इस प्रकार श्रीमहाभारत द्रोणपर्वके अन्तर्गत नारायणास्त्रमोक्षपर्वमें धृष्टटुम्नवाक्यविषयक एक सौ सत्तानबेवाँ अध्याय पूरा हुआ ॥/ १९७ ॥। अपना छा | अत्-४-णकात अष्टनवर्त्याधेकशततमोब् ध्याय: सात्यकि और धृष्टद्युम्नका परस्पर क्रोधपूर्वक वाग्बाणोंसे लड़ना तथा भीमसेन, सहदेव और श्रीकृष्ण एवं युधिष्ठिरके प्रयत्नसे उनका निवारण धृतराष्ट उवाच साड्जा वेदा यथान्यायं येनाधीता महात्मना । यस्मिन् साक्षाद् थनुर्वेदो ह्वीनिषेवे प्रतिष्ठित:
dhṛtarāṣṭra uvāca |
sāṅgā vedā yathānyāyaṃ yenādhītā mahātmanā |
yasmin sākṣād dhanurvedo hvīniṣeve pratiṣṭhitaḥ ||
قال دْهْرِتَرَاشْتْرَا: «إنَّ ذلك العظيمَ النفس قد درسَ الفيداتِ كاملةً، مع علومها المُعينة، على الوجه الموروث الصحيح. وفيه قد استقرَّ علمُ الرمي بالقوس (دهَنورڤيدا) استقرارًا راسخًا، كأنه متجسِّدٌ فيه مباشرةً ودائمُ الاستعداد للاستعمال».
धृतराष्ट उवाच
Educational Q&A
True excellence is portrayed as a union of disciplined sacred learning (the Vedas studied ‘according to rule’) and practical mastery (Dhanurveda). The verse praises competence grounded in proper training and ethical-cultural legitimacy, not mere force.
At the opening of the chapter, Dhṛtarāṣṭra begins describing and praising a great warrior’s qualifications—emphasizing that he is fully trained in Vedic learning and that the science of archery is firmly established in him—setting the tone for the martial events that follow.