Previous Verse
Next Verse

Shloka 12

द्रौणिप्रतिज्ञा–नारायणास्त्रवर्णनम्

Drauṇi’s Vow and the Description of the Nārāyaṇāstra

सच्छिन्नधन्वा विरथो हताश्वनो हतसारथि: । आरुरोह रथं तूर्ण हार्दिक्यस्य महात्मन:,धनुष कट गया, घोड़े और सारथि मारे गये और वह रथहीन हो गया। उस अवस्थामें चित्रसेन तुरंत भागकर महामना कृतवर्माके रथपर जा चढ़ा

sa cchinnadhanvā viratho hatāśvano hatasārathiḥ | āruroha rathaṃ tūrṇaṃ hārdikyasya mahātmanaḥ ||

قال سانجيا: قُطِع قوسُه، وفُقِدَت عربتُه، وقُتِلَت خيولُه وسقطَ سائسُه، فغدا بلا عربة؛ فسارع فاعتلى عربةَ هارديكيا (كريتفارما) عظيمِ النفس.

सच्छिन्नधन्वाwhose bow was cut/broken
सच्छिन्नधन्वा:
Karta
TypeAdjective
Rootसच्छिन्नधन्वन्
FormMasculine, Nominative, Singular
विरथःwithout a chariot; chariotless
विरथः:
Karta
TypeAdjective
Rootविरथ
FormMasculine, Nominative, Singular
हताश्वनःwhose horses were slain
हताश्वनः:
Karta
TypeAdjective
Rootहताश्व
FormMasculine, Nominative, Singular
हतसारथिःwhose charioteer was slain
हतसारथिः:
Karta
TypeAdjective
Rootहतसारथि
FormMasculine, Nominative, Singular
आरुरोहmounted; climbed onto
आरुरोह:
Karta
TypeVerb
Rootआ-रुह्
FormPerfect (Liṭ), Third, Singular, Parasmaipada
रथम्chariot
रथम्:
Karma
TypeNoun
Rootरथ
FormMasculine, Accusative, Singular
तूर्णम्quickly
तूर्णम्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतूर्ण
हार्दिक्यस्यof Hārdikya (Kṛtavarman)
हार्दिक्यस्य:
Adhikarana
TypeNoun
Rootहार्दिक्य
FormMasculine, Genitive, Singular
महात्मनःof the great-souled
महात्मनः:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootमहात्मन्
FormMasculine, Genitive, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
H
Hārdikya (Kṛtavarmā)
C
chariot
B
bow
H
horses
C
charioteer

Educational Q&A

The verse highlights the precariousness of martial life: a warrior’s prowess is inseparable from external supports (bow, chariot, horses, charioteer). When these are destroyed, prudence and reliance on allies become necessary—tempering pride with realism about interdependence.

A warrior, after losing his bow and becoming chariotless with horses and charioteer slain, swiftly seeks protection by climbing onto Kṛtavarmā’s chariot, continuing the battle under an ally’s shelter.