Shloka 36
भीमसेन-धृष्टद्युम्नयोर्वाक्यं
Bhīmasena and Dhṛṣṭadyumna’s Speeches on Kṣātra-Dharma
मुमोचाकर्णपूर्णेन धनुषा शरमुत्तमम् | यमदण्डोपमं घोरमुद्दिश्याशु घटोत्कचम्,तदनन्तर सचेत हो महाबली शत्रुसूदन अश्वत्थामाने बायें हाथसे धनुषको दबाकर कानतक खींचे हुए धनुषसे घटोत्कचको लक्ष्य करके यमदण्डके समान एक भयंकर एवं उत्तम बाण शीघ्र छोड़ दिया
sañjaya uvāca | mumocākārṇapūrṇena dhanuṣā śaram uttamam | yamadaṇḍopamaṃ ghoraṃ uddiśyāśu ghaṭotkacam ||
قال سانجيا: وقد شدَّ قوسه حتى بلغ الوترُ أذنه، أطلق سريعًا سهمًا فائقًا—مروِّعًا كعصا عقاب يَما—مُصوَّبًا إلى غَطوتكچا. ويُبرز المشهد أخلاق الحرب القاتمة: حين يهيمن الخوف والضرورة على ساحة القتال، يلجأ المقاتلون إلى أشدِّ القوى فتكًا لتحييد خطرٍ جسيم، وإن كان الفعل يحمل ثِقلَ نية القتل وعاقبة الكارما.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the moral gravity of warfare: even when action is strategically necessary, the deliberate unleashing of death-dealing force is portrayed with stark imagery (Yama’s rod), reminding readers that violence is never ethically light and carries consequences.
Sanjaya describes a warrior drawing the bow fully to the ear and shooting a terrifying, powerful arrow at Ghaṭotkaca, indicating an urgent attempt to bring down a dangerous opponent on the battlefield.